San Marco op hard gras
Voor hen die zich bezighouden met het (inter)nationale voetbal is het geen nieuws dat Marco van Basten zich onlangs in een uitgave van het literaire voetbalmagazine Hard Gras heeft uitgelaten over het voetbal en de spelregels. Na zich jarenlang afzijdig te hebben gehouden van de voetballerij is Van Basten onlangs begonnen met zijn opleiding tot coach betaald voetbal. Hiermee is hij de laatste van de gouden generatie uit ’88; zijn collega’s, waaronder Gullit, Rijkaard, Koeman en Wouters, hebben reeds eerder hun intrede gedaan als trainer of (bonds)coach. Des te opmerkelijker zijn de ideeën van Van Basten, die zegt dat het basisidee achter zijn geponeerde vernieuwingen is om het voetbal eerlijker, attractiever en spectaculairder te maken dan het nu is.
Ik zag hem vorige week aan het woord in een late uitzending van Studio Sport. Hoewel ik het niet eens ben met al zijn ideeën, moet ik wel zeggen dat hij oprecht overkomt. Hij is niet bewust op zoek naar de spotlights door allerlei controverses te creëren. Zelf is hij een topspeler geweest, misschien wel één van Nederlands beste, dus we mogen met z’n allen aannemen dat hij wel weet waar hij het over heeft. En eerlijk gezegd hoor ik zelf ook liever een (voormalig) topspeler over het voetbal praten, dan één of ander bureaucratische voetbalbobo.
Enkele van zijn ideeën wil ik in mijn verhaal graag onder de loep nemen.
Een viertal is:
- het gebruik van videocamera’s
- wijzigen van de speelduur
- het hanteren van persoonlijke fouten
- anders gebruik van de kaarten en het invoeren van de shoot-out
Als ik heel eerlijk ben, ontkom ik niet aan de indruk dat Marco van Basten geà¯nspireerd is door de traditionele Amerikaanse sporten. Ga maar na: in het american football wordt ook veelvuldig gebruik gemaakt van videobeelden tijdens de wedstrijd, effectieve speeltijd zit deels verscholen in het honkbal, het systeem van persoonlijke fouten wordt in het basketbal gehanteerd en de shoot-out kent men uit het ijshockey. Doorgaans staan deze sporten ook bekend als spectaculair, dus dat komt dan misschien goed uit.
Het gebruik van videobeelden tijdens de wedstrijd levert al langer een discussie op. Voorstanders hebben het vooral over de sportieve en financiële belangen, tegenstanders hebben het over de charme die verloren gaat. Ik moet zeggen: ik was een fel tegenstander, maar na het betoogje van Marco ben ik wel gaan twijfelen. Het invoeren van camera’s brengt echter vergaande consequenties met zich mee. Worden er alleen beelden gebruikt bij twijfelgevallen wat betreft de buitenspelregel? Of ook bij een ingooi of doeltrappen? Als het spel dan steeds weer stilgelegd moet worden voor elke pietluttigheid, is dat dan juist niet storend voor de spelers en de toeschouwers?
Het wijzigen van de speelduur van 90 minuten door dit om te zetten in een effectieve speeltijd van twee maal 35 minuten lijkt Van Basten de makkelijkst in te voeren vernieuwing, en daardoor ook de meest haalbare op korte termijn. En ik moet bekennen dat ik best gecharmeerd ben van dit idee. Van Basten wees op het vele speeltijdbederf door allerlei wissels in de laatste minuten, of trage voortzettingen bij ingooi en vrije trappen. Verder kan ik me herinneren dat eerder onderzoek uitgewezen had dat de gemiddelde effectieve speeltijd op het veld tussen de 60 en 70 minuten ligt. Wat dat betreft is dit initiatief absoluut niet een verkeerde.
Liefhebbers van het basketbal kennen het p-systeem, ofwel de persoonlijke fouten. Voor een overtreding krijgen de spelers een p en indien dit zich opstapelt tot een aantal van vijf dan moet de speler verplicht gewisseld worden. Een dergelijk systeem ziet Van Basten ook graag in het voetbal. De hele slimme en uitgekookte verdedigers weten het spel op te houden door elke keer van die geniepige overtredingen te begaan die de meeste scheidsrechters niet bestraffen. Denk maar aan het shirtje trekken, duwtjes in de rug en het op de voeten staan van de tegenstander. Van Basten kan erover meepraten: die kleine overtredingen halen ook de vaart uit het spel en zijn in het nadeel van de aanvaller.
Als leek kan ik me niet geheel vinden in dit idee. Het systeem met de gele en rode kaarten is immers ook een soort p-systeem. Twee grove overtredingen leveren twee gele kaarten, samen is dat een rode kaart en dat betekent douchen. Ik vind dat scheidsrechters wat dat betreft gewoon consequenter moeten fluiten. Opzettelijk hands is geel, shirtjes trekken is geel, tackle van achteren is rood, etc. Maar dan moet iedere scheidsrechter zich daar aan weten te houden, zodat spelers continu weten wat wel en wat niet toegestaan is. Verder horen die kleine overtredingen juist wel bij het voetbal. Zie het maar als een stukje psychische oorlogvoering. Iedereen weet wat hem of haar te wachten staat bij een grove en gemene overtreding op de tegenstander, maar juist met die kleine overtredingen kan je “op het randje spelen.” en de tegenstander mentaal uit zijn evenwicht krijgen.
Hierop voortbordurend opperde Marco ook om niet altijd te straffen met een rode kaart bij het neerhalen van een doorgebroken tegenstander. Wanneer dit gebeurt in een strafschopgebied dan is een penalty al een straf genoeg volgens de voormalige spits. Mijn kritiek hierop is dat een penalty niet altijd – en vooral in Nederland – automatisch een doelpunt betekent. Wordt een penalty gemist, dan heeft de overtreding zeker zin gehad en worden dit soort overtredingen in het vervolg ook niet ontmoedigd. En juist dat is het doel van de rode kaart, namelijk het ontmoedigen van de grove en spelbedervende overtredingen zodat het fair-play gehandhaafd blijft.
Wat betreft het neerhalen van een doorgebroken speler buiten het strafschopgebied, denkt Van Basten aan een shoot-out. De speler krijgt dan vanaf de plaats van de overtreding de mogelijkheid om met een voorsprong van een aantal meters te kunnen te scoren. Wederom pleit ik voor het geven van een rode kaart aan de overtreder, maar voor de rest vind ik het hele idee van een shoot-out wel inventief. Op deze manier wordt verder gespeeld alsof de overtreding niet plaatsgevonden heeft; zoals het dus eigenlijk gemoeten had.
Tenslotte vindt Van Basten dat gele kaarten direct van invloed moeten zijn op het spelverloop. Volgens zijn redenering heeft pas de tegenstander in de volgende ronde profijt van een gele kaart, omdat anders een schorsing te wachten staat. Daarom zou een speler die een gele kaart oploopt voor een aantal minuten het veld uit moeten, vergelijkbaar als in het ijshockey. Eerlijk gezegd kon ik die redenering niet helemaal volgen, want een tweede gele kaart levert een rode kaart op. De speler in kwestie is dus al tijdens de wedstrijd gewaarschuwd en daar ligt dan ook het directe profijt voor de tegenstander. Veel te vaak zie ik dat als een linksback van een team al een kaart heeft, dat de volgende aanvallen te weinig via de rechterkant verlopen om zodoende de linksback onder druk te zetten. Daar komt dus uiteindelijk een stukje tactiek bij kijken: laat de verdedigende partij de linksback staan, of wordt hij (van positie) gewisseld? Gaat de aanvallende partij bewust op zoek naar die ene back om hem nog een fout te laten maken?
Ondanks dat ik het niet altijd met Marco van Basten eens ben, heb ik absoluut niks tegen hem en zijn ideeën. Van Basten kwam met zijn suggesties niet om de scheidsrechters af te kraken, maar enkel en alleen ter verbetering van de sport. Ook heeft hij de intentie niet om het hele spel om te gooien; hij wilt het voetbal zo authentiek mogelijk laten met slechts enkele aanpassingen in dienst van de sport. En dat siert hem enorm. Daarbij: wie ben ik eigenlijk om kritiek te hebben? Ik ben juist blij dat (voormalige) toppers met initiatieven komen en meedenken over de populairste sport. Dat geeft tenminste aan dat het bij hen niet alleen om het geld gaat zoals her en der wel gesuggereerd wordt. Verder is het een aanwinst voor het Nederlands voetbal dat ook bij Van Basten het trainerschap is gaan kriebelen.
Tot zover mijn kijk. Ik ga nu even naar de boekenwinkel voor deze waarschijnlijk bestseller editie van Hard Gras om te lezen wat San Marco nog meer te vertellen heeft.
Mr Big



