Nederland gaat zich beter verantwoorden over Europees geld
Nederland heeft een belangrijke stap gezet naar betere verantwoording over EU-gelden door voortaan jaarlijks een ‘lidstaatverklaring’ af te gaan geven. Dit neemt niet weg dat Nederland financiële risico’s loopt, onder andere doordat ons land onregelmatigheden bij projecten die met Europees geld worden gefinancierd niet altijd meldt aan Brussel. Dit schrijft de Algemene Rekenkamer in haar EU-trendrapport 2007. In een reactie op het rapport geeft het kabinet aan maatregelen te zullen treffen. Uit dit rapport blijkt verder dat het inzicht in de rechtmatigheid van de besteding van Europese gelden binnen de EU als geheel nauwelijks is verbeterd. Wel zijn de rekenkamers van de verschillende lidstaten actiever op het EU-terrein geworden.
Het EU-trendrapport 2007 is de vijfde editie van een jaarlijkse rapportage waarin de Algemene Rekenkamer ontwikkelingen in het financieel management van de EU beschrijft. Centraal staan het toezicht en de controle op de besteding van EU-gelden, zowel in Nederland als EU-breed. De EU ontving in 2005 100,8 miljard euro van de lidstaten. De afdrachten van Nederland aan de EU bedroegen 5,9 miljard euro. De totale EU-uitgaven waren 104,8 euro. Nederland ontving 2 miljard euro, waarvan 1,3 miljard euro landbouwsubsidies, 0,4 miljard euro uit de structuurfondsen (dit zijn gelden voor regionaal en sociaal beleid) en 0,3 miljard euro overige gelden, bestemd voor programma’s voor onderzoek en technologische ontwikkeling, opleiding en jeugd en Trans-Europese Netwerken.
Een betere verantwoording in Nederland
In de zogeheten ‘lidstaatverklaring’ gaat de regering jaarlijks verantwoording afleggen over het beheer en de rechtmatige besteding van EU-gelden in Nederland. De Algemene Rekenkamer gaat jaarlijks een oordeel geven bij deze verklaring. De verklaring zal eerst alleen gaan over de landbouwgelden die Nederland ontvangt. Vanaf 2008 gaat de verklaring ook over de structuurfondsgelden en over de afdrachten van Nederland aan de EU-begroting. Met de opstelling van een lidstaatverklaring bevindt Nederland zich in de voorhoede van de ontwikkeling naar een betere financiële verantwoording op basis waarvan EU-burgers te weten kunnen komen of hun geld op een juiste manier besteed wordt. Naast Nederland gaan voorlopig alleen Denemarken en het Verenigd Koninkrijk een min of meer vergelijkbare lidstaatverklaring afgeven.
Nederland meldt onregelmatigheden bij Europese subsidies niet consequent Nederland loopt financiële risico’s doordat onregelmatigheden bij de in ons land lopende structuurfondsprogramma’s niet altijd worden gemeld aan Brussel. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om overtreding van regels voor openbare aanbesteding of het niet voldoen aan bepaalde subsidievoorwaarden. Met name de programma’s die worden gefinancierd uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) melden vrijwel geen onregelmatigheden. Ook de Europese Commissie heeft dit onvoldoende melden van onregelmatigheden in een eigen onderzoek geconstateerd en afkeuring hierover uitgesproken. Daarnaast loopt Nederland een financieel risico doordat de Europese Commissie het niet eens is met de wijze waarop Nederlandse gemeenten en provincies BTW declareren.
Onduidelijk of Europees geld correct wordt uitgegeven en wat ermee gebeurt Er is nog steeds weinig inzicht in de rechtmatigheid van de besteding van de Europese begroting door de Europese Commissie en andere Europese instellingen. De Europese Rekenkamer heeft voor begrotingsjaar 2005 opnieuw geen positieve betrouwbaarheidsverklaring af kunnen geven. Dit betekent dat de Europese Rekenkamer niet met zekerheid kan zeggen of het Brusselse geld volgens de regels is uitgegeven. Bij de Europese Commissie is het financieel management wél enigszins verbeterd. Maar over controles in de lidstaten is nog steeds weinig informatie beschikbaar. Ook over de resultaten van met Europese subsidies gefinancierde projecten is weinig bekend. Niet in Nederland en niet in de EU als geheel. In Nederland is alleen over de uitvoering van het structuurbeleid enige informatie beschikbaar. De structuurfondsen zijn namelijk tot twee keer toe geëvalueerd. De Algemene Rekenkamer heeft die evaluaties onderzocht en constateert dat daar waar de kwaliteit van de evaluaties voldoende is, de beleidsresultaten redelijk zijn. De evaltuaties zijn echter vaak van onvoldoende kwalteit. Zo blijken de indicatoren aan de hand waarvan resultaten worden gemeten, vaak niet aan te sluiten bij de programmadoelen.
Reactie kabinet
Het kabinet heeft toegezegd dat het bij de Europese Commissie zal blijven aandringen op verbetering van het financieel beheer en meer transparantie over Europese geldstromen. Verder zal het kabinet de Nederlandse ervaringen met de lidstaatverklaring actief gaan uitdragen naar andere lidstaten. Het kabinet beaamt dat de verantwoording over de resultaten van het EU-beleid beter kan, en heeft maatregelen getroffen voor de nieuwe structuurfondsenperiode (2007-2013). Met betrekking tot de financiële risico’s streeft het kabinet naar het op korte termijn oplossen van het principiële meningsverschil met de commissie over de BTW. Verder gaat het kabinet de ontdekking en melding van onregelmatigheden bij de structuurfondsprogramma’s verbeteren.



