Achter de klap zit een verhaal


Onlangs kregen wij een artikel van Rajshri Ramnares binnen, die zij in het Amsterdams Stadsblad heeft gelezen. Het artikel ging over mishandeling binnen het gezin.  Cijfers ontbreken, maar het staat vast dat het een groeiend probleem is. Huiselijk geweld is voor de Amsterdamse politie inmiddels een prioriteit. Want “het komt schrikbarend veel voor, in alle lagen van de bevolking, in alle wijken van de stad.” Vrijdag luisterden Hindoestaanse vrouwen naar een huisarts, een medewerker van het RIAGG en een politie-agente. Mishandeling is in de Hindoestaanse cultuur niet anders dan in andere culturen. “Maar wanneer in een cultuur het zwijgen is ingebakken, dan is het voor slachtoffers én daders nog moeilijker om hulp te vragen.”

Sohadra Santokhi kent de verhalen maar al te goed. Ze is dichteres, kunstenares en lerares, maar ze heeft een lange weg afgelegd voor ze kon zeggen dat het goed met haar ging. Een groot deel van haar leven was ze slachtoffer van geweld. Haar moeder werd door haar man in elkaar geslagen toen ze zwanger was van Sohadra. De mishandeling stopte niet toen haar dochter eenmaal geboren was. Toen Santokhi drie jaar was, werd ze seksueel misbruikt door een ander familielid. Eenmaal volwassen en getrouwd viel ze ten prooi aan mishandeling door haar man.
Het heeft lang geduurd voordat zij over haar ervaringen kon praten. De eerste stap was alles op papier zetten. “Een paar jaar geleden moest het eruit. Ik was boos en verdrietig en ik wilde dat meer mensen dat zouden weten.” In kladversie is het boek af. Uiteindelijk hoopt ze dat haar verhaal anderen zal helpen hulp te zoeken en zichzelf te helpen.

Als er iets is waar alle deskundigen het over eens zijn, dan is het dat huiselijk geweld in alle lagen van de bevolking voor komt. Er is geen ras, noch een economische of maatschappelijke klasse die het patent heeft op mishandeling. Maar wanneer zwijgen is ingebakken in een cultuur wordt het steeds lastiger om daders en slachtoffers te helpen.

De Hindoestaanse vrouwenorganisatie Sitara wil het zwijgen, veroorzaakt door de traditie om je familie geen verdriet en schaamte aan te doen, doorbreken. Sitara organiseerde een avond waarop deskundigen, die in hun werk veel te maken hebben met huiselijk geweld, vertelden wat de vrouwen tegen mishandeling kunnen ondernemen.

R. Bissesar is sociaal-psychiatrisch verpleegkundige bij het Riagg. Hij heeft in zijn werk te maken met slachtoffers en daders van huiselijk geweld. Hij vertelt het verhaal van een jonge vrouw. Stapelverliefd is ze, als ze op 19-jarige leeftijd met een man trouwt die evenveel van haar houdt. Maar al snel sluipt jaloezie in de relatie. De eerste klappen vallen. Deze kan het meisje nog goed praten. Maar het geweld wordt erger. Haar man slaat en vernedert haar thuis, op straat en in winkels.

De vrouw wendt zich tot haar moeder, maar deze stuurt haar terug naar haar man. “Je bent nu eenmaal getrouwd, en problemen binnen het huwelijk hou je achter de voordeur. Je moet beter je best doen om problemen met je man te voorkomen,” luidt de boodschap. De goede raad resulteert uiteindelijk in een geweldsexplosie die de vrouw bijna het leven kost. Ze wordt met diverse botbreuken opgenomen in een ziekenhuis.

“Deze man is een crimineel,” zegt Bissesar. “Maar ik vind de ouders en de naaste buren en familie medeschuldig aan het feit dat het zover heeft kunnen komen.” Hij pleit ervoor dat mensen leren communiceren. “Leer vrouwen assertief te zijn. Zodat ze weten hoe ze antwoord kunnen geven in conflictsituaties. Ruzie moet niet meteen tot schelden leiden. Hindoestaanse mannen weten niet hoe ze daar op moeten reageren.”

V. Ramdaras, voorzitter van Stichting Sitara is dezelfde mening toegedaan. “De Hindoestaanse man heeft het niet meegekregen om te praten, laat staan om zijn emoties te uiten. Jongens die huilen, krijgen te horen: ‘Doe niet als een meisje’. Moeders zeggen dat nog steeds tegen hun zonen. Mannen moeten stoer doen, anders zijn ze een zwakkeling.”

Machteloosheid is een sleutelwoord volgens deskundigen. Zowel slachtoffers als daders weten niet wat ze moeten doen om de geweldspiraal te doorbreken. Het ontbreekt aan communicatie, waardoor spanningen zich kunnen opbouwen en mannen geà¯rriteerd raken, jaloers en bezitterig worden. Overigens komt het omgekeerde ook voor, maar meestal zijn vrouwen het slachtoffer van fysiek en seksueel geweld in een relatie. Vaak weten de daders zelf dat hun gedrag verre van aangenaam is voor de rest van het gezin, waardoor de spanningen nog eens extra worden gevoed door verlatingsangst. Het is een vruchtbare voedingsbodem voor geweld. Als de explosie dan volgt, voelt de dader zich vaak buitengewoon schuldig. Maar als mensen niet leren kijken naar de oorzaak, en naar de eigen verantwoordelijkheid, dan verandert er weinig.
Huisarts S. Jiawan krijgt in zijn praktijk in Amsterdam-Oost een keer of zes per jaar te maken met huiselijk geweld. Lastig omdat een huisarts meestal ook de dader als patiënt kent. Jiawan benadrukt dat in bijna alle gevallen waar het tot geweld komt slechte communicatie aan de klappen vooraf gaat. “Communiceren gaat om uitzenden en ontvangen. Durf te vragen waar agressie vandaan komt. In veel gevallen neemt de agressie dan af.”

Jiawan, zelf Hindoestaan, wijt het probleem deels aan de Hindoestaanse cultuur. “Dat is er een waar geweld een vaste plaats heeft. En waar familie alles binnenskamers wenst te houden. Ik houd patiënten vaak voor dat de Hindoestaanse cultuur in Europa niet dezelfde kan zijn als die in India. Hier praten we met elkaar. Het liefst voordat de politie er aan te pas moet komen, want dan is het te laat. Weliswaar wordt de uitvoering van geweld dan geblokkeerd, maar niet de achterliggende oorzaak.”

Ook Santokhi durfde lang niets aan haar eigen situatie te veranderen, uit angst haar moeder verdriet te doen en ze wilde de faà§ade van het gelukkige gezinnetje niet loslaten. “Ik was goed opgeleid, mijn man ook. Iedereen dacht dat we zo gelukkig waren.” Toen ze eenmaal de stap genomen had haar man te verlaten, stuitte ze inderdaad op onbegrip. “Mijn moeder zei: ‘kom toch terug naar Suriname’. Maar hoe kon ik teruggaan? We hadden slaande ruzie. Ik wilde niet terug naar dat huwelijk.”

De Amsterdamse politie ziet de aanpak van huiselijk geweld inmiddels als een prioriteit. Sinds november 2000 wordt het niet meer beschouwd als ruzie tussen twee echtelieden waar de politie alleen ingrijpt als het uit te hand dreigt te lopen. Tegenwoordig wordt de dader direct opgepakt en vastgehouden. “Het komt schrikbarend veel voor, in alle delen van de stad.” Vertelt brigadier Ans Lancke. “Na aangifte bij een contactpersoon voor huiselijk geweld, die op elk politiebureau aanwezig is, houden we de dader direct aan. Overigens met als doel dat het geweld moet ophouden, niet de relatie.” Vandaar dat justitie daders tegenwoordig ook niet meer veroordeeld laat worden tot geldboetes. Daar is het hele gezin immers de dupe van. Mannen die hun vrouw slaan, moeten een behandeling ondergaan waar ze leren kijken naar wat er gebeurt voordat ze over gaan tot geweld. Het verhaal và³à³r de klap.

Volgens Bissesar werkt dat alleen als de dader echt bereid is naar zijn eigen verantwoordelijkheid te kijken. “Er zijn zogenaamde contra-indicaties. Drugsgebruik bijvoorbeeld, psychische problemen of zware alcoholverslaving. Als iemand de alcohol niet laat staan, dan kun je hem wel naar een cursus sturen, maar dan begrijpt hij toch niet wat hij geleerd heeft. Dan gaat hij weer slaan.

Is er wel behandeling mogelijk, dan wordt er naar het hele gezin gekeken. Mishandeling heeft vaak desastreuze gevolgen voor de emotionele ontwikkeling van kinderen. In 80 procent van de gevallen zijn kinderen getuige van het geweld in huis. Jongens die leren dat je conflicten oplost met geweld, worden drie keer vaker dan andere kinderen later zelf dader.
Santokhi is blij dat er nu meer gedaan wordt dan in de tijd dat zijzelf slachtoffer was. “Toen ik zwanger was, vluchtte ik een keer met mijn dikke buik de straat op. Ik ging naar het politiebureau. De agenten brachten me terug naar huis en gaven mijn man een standje. Toen ze weer weg waren, heb ik alle hoeken van de kamer gezien.”

Bron: Amsterdams Stadsblad
Titel: Achter de klap zit een verhaal
Datum: 24 april 2002
Armand Landman en Nicole Weidema

Wij willen Rajshri nogmaals van harte bedanken voor het artikel.

Reacties

Schrijf een reactie

Login/Register access is temporary disabled