Prachtige politieke poppenkast


Het is nu bijna twee maanden geleden. 22 maart 2005 werd de nacht van Thom de Graaf. En ook een beetje die van Ed van Thijn. De tweederde meerderheid in de Eerste Kamer die nodig was voor een wetswijziging met betrekking tot de gekozen burgemeester werd volgens velen die nacht bewust gedwarsboomd door de PvdA. De voormalige D’66 fractievoorzitter en lijsttrekker De Graaf verbond zijn politieke lot aan dit Kamerbesluit, en legde een dag later zijn functie als minister van bestuurlijke vernieuwing en koninkrijksrelaties naast zich neer. De Graaf werd na deze nacht zo een beetje de schlemiel van de politiek. Diezelfde nacht werd senator, tevens woordvoerder van zijn partij in de Eerste Kamer, Van Thijn definitief de personificatie van de o zo gehekelde oude achterkamertjes- en regentenpolitiek.

Volgens sommige (linkse) critici was niet de PvdA de hoofdschuldige van het vertrek van De Graaf, maar lag ook een ander vertrouwensbreuk ten grondslag aan het ontslag. Hij voelde zich namelijk weinig gesteund door coalitiegenoten CDA en VVD betreffende de invoering van een vernieuwd kiesstelsel, waardoor bij hem alle politieke drive plotsklaps verdwenen was.

Hoewel de meest recente enquêtes uitwijzen dat men in het land de gekozen burgemeester niet als het allerbelangrijkste item van dit kabinet ziet, was de hele kwestie een hot issue in politiek Den Haag. Zo erg zelfs dat deze een bom legde onder het voortbestaan van het kabinet Balkenende II.

Moet je je voorstellen: een oppositiepartij voorkomt een in het regeerakkoord opgenomen wetswijziging (weliswaar niet zomaar eentje, maar een kroonjuweel van een der coalitiepartijen), maar toch dreigt ons land voor enige tijd onbestuurbaar te raken omdat er scheuren ontstaan zijn tussen de regeringspartijen. Nogmaals, dit terwijl de hele wetswijziging weinigen in dit land als hoogste prioriteit zien en het men dus in zekere zin geen zak kan schelen. En nu? Nu is alles weer pais en vree na het paasakkoord en het grote D’66 congres – sterker nog, men had daarvoor al een opvolger voor de Graaf gevonden – en nu is er werkelijk geen haan meer die kraait naar die ene beruchte nacht. Is dat niet zo verschrikkelijk prachtig??!?! Zo veel gedoe nergens om, ook dat is kennelijk politiek bedrijven.

Wat heb ik er van genoten. Al die debatten, het opportunisme, scoringsdrang hebbende politici, zwetende coalitiegenoten en beduusd kijkende woordvoerders. Buitengewoon heerlijk, en naar mijn mening politiek ten top. Hoog niveau dus. Maar het ironische, en tegelijkertijd ook wrange, is dat de politiek zich al een aantal jaren geleden voorgenomen heeft om dichter bij de burger te staan. Voor even was men dit tijdens deze spannende weken vergeten, en maakte zich men op voor (alweer) een grootse poppenkastvoorstelling.

Hoe het zo ver heeft kunnen komen dat er weer nieuwe verkiezingen dreigden, zou ik niet weten. In feite blijft de basis van op democratie gebaseerde politiek vrij simpel: de meeste stemmen gelden. In de Tweede Kamer betekent dat de helft plus een, in de Eerste Kamer is dat tweederde. Dat had De Graaf beter moeten weten toen hij vol trots aan zijn missie begon. Opstappen omdat hij zijn zin niet krijgt lijkt dus enerzijds kinderachtig, maar aan de andere kant ook wel prijzenswaardig omdat hij eerlijk blijft naar zichzelf toe en er dus voor kiest om niet net als menig ander voor Jan Joker mee te doen in Den Haag.

Ik denk dan ook dat er geen echte schuldige aan te wijzen is. Natuurlijk is het inconsequent van de PvdA dat de Tweede Kamerfractie voor de wetswijziging stemt en de Eerste Kamerfractie uiteindelijk tegen. Men zou dit toe kunnen schrijven aan falend leiderschap van Wouter Bos – hetgeen hijzelf de huidige premier regelmatig verwijt – maar als de partijfracties in beide kamers altijd met één mond zouden moeten spreken heeft het tweekamerstelsel eigenlijk geen bestaansrecht meer. Uiteindelijk heeft de Eerste Kamer een controlefunctie waardoor deze te allen tijde autonoom haar beslissingen moet nemen.

De coalitiepartijen CDA en VVD kan men ook weinig verwijten. Bij het vormen van een kabinet en het opstellen van een regeerakkoord is het een kwestie van geven en nemen. Hoewel beide partijen niet erg enthousiast lijken over de gekozen burgemeester hebben ze hier toch mee ingestemd in het regeerakkoord. Dat het vervolgens buiten hun schuld om er niet van komt, betekent niet dat zij ineens op een andere manier dan in het akkoord overeengekomen wijze D’66 tegemoet zouden moeten komen. Tot slot zou D’66 zelf er beter aan doen om zich in de toekomst beter te profileren als zijnde een partij die voor meer staat dan de bestuurlijke vernieuwingen. Want zeg nou eerlijk, daar staat (stond) de partij toch bekend om?

Niemand was gebaat bij nieuwe verkiezingen, zelfs de PvdA niet hoewel ze floreren in de jongste peilingen. Het is immers zeer aannemelijk dat de PvdA toch samen met een andere (en wellicht twee) partij(en) eventueel een nieuw kabinet zou moeten vormen, waardoor de partij toch uit zou komen bij de huidige ‘vijanden’. Momenteel gaat het om stabiliteit, omdat we met de aankomende vergrijzing en een sluimerende rassenkwestie voor moeilijke tijden staan in Nederland. Daarbij hoeven mensen met een afkeer jegens de premier en het kabinet nog maar twee jaar te wachten.

Terugkomend op de hele kwestie zou ons een hoop ellende bespaard zijn gebleven als de Tweede Kamer tevoren besproken had hoe de invulling van de gekozen burgemeester er uit had moeten zien. Daar zat en zit namelijk de crux: de PvdA is namelijk wél voor de gekozen burgemeester, maar vindt dat dit door de gemeenteraadsleden moet verlopen, terwijl de coalitiepartijen het volk rechtstreeks willen laten kiezen. En laat het nu net zo zijn dat een Tweede Kamermeerderheid voldoende zou zijn om de invulling van de gekozen burgemeester door te voeren. Dat had men zelf toch ook wel kunnen bedenken in Den Haag?

Maar goed, de ophef is nu over. Men lijkt zich momenteel druk te maken over de Europese grondwet en het aanstaande referendum. Dat is de nieuwe hype. De premier stelt dat het referendum als advies naar de Tweede Kamer gezien zal worden, terwijl circa 85% van de Tweede Kamer op voorhand al voor de grondwet is. Dat deze nieuwe wassen neus mag uitmonden in een volgende uitverkochte voorstelling.

Mr Big

Reacties

Schrijf een reactie

Login/Register access is temporary disabled