Onderzoek naar illegale tests in India
Iemand die de oren te luister zet bij de moralistische prietpraatjes en het vroom geteem van de Hollanders over levensbeschouwelijke vraagstukken, normen en waarden etc. zal zich al gauw te min voelen om zich tussen Nederlanders te willen vestigen. Men zal al gauw vrezen dat hun eigen corrumperende gedrag radicaal zou kunnen indruisen tegen de fatsoenlijke en ethische vormelijkheden die dit land rijk zou zijn. Voetstappen van Balkenende die voor zijn normen- en waarden ideologie gelauwerd werd met een eredoctoraat van een Oost- Europese Universiteit, zou men het liefst willen omkapselen met een 24 karaats gouden afdekmateriaal. Desalniettemin is het meer dan eens voorgekomen dat Nederlandse bedrijven en ondernemingen actief en resoluut betrokken waren bij malafide praktijken in Johanesburg ten tijde van de apartheid, in Irak om Sadam Hussein aan chemicalien te helpen die tegen de Koerden werden gebruikt en thans blijkt dat Nederlandse medische firmaà¯.¿.½s in India op zieke onwetende mensen, die in hun erbarmelijke situatie bereid zijn alles wat op medicijn lijkt tot zich te willen innemen, illegale medische tests te hebben uitgevoerd. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) stelt een onderzoek in naar de medische testen van het Nederlandse bedrijf Occam in India.
Het bedrijf zou in het JJ Ziekenhuis in het Indiase Bombay een nieuw soort buisjes om aderen open te houden (stents) hebben uitgeprobeerd bij ongeveer zeventig patià¯.¿.½nten zonder dat die wisten dat het om een proef ging. De Indiase autoriteiten zouden het bedrijf daar al voor op de vingers hebben getikt, zo meldde het televisieprogramma Netwerk dinsdag. Het is in het algemeen internationaal verboden om mensen als proefpersonen te gebruiken, zonder dat ze daar zelf goed geà¯.¿.½nformeerd toestemming voor hebben gegeven. Occam kreeg vorig jaar goedkeuring van onderzoeksinstituut TNO om de stents in Nederland te verkopen. Dat is niet gebeurd op basis van het in Netwerk genoemde onderzoek, zo liet TNO woensdag weten. De inspectie houdt zowel toezicht op de toepassing van regels voor medisch onderzoek op mensen, als op het werk van TNO. Een woordvoerster kon woensdag echter nog niet ingaan op de aard van het onderzoek. “We gaan eerst kijken wat er aan de hand is en of er iets is gebeurd waartegen we kunnen of moeten optreden.” Farmaciereuzen testen hun nieuwe medicijnen steeds vaker op proefpersonen in ontwikkelingslanden als India, waar het sneller en goedkoper gaat. In Nederland ontstond recent opschudding over mogelijk illegale- en onethische medische tests door het Eindhovense bedrijf Occam. Ethici in India maken zich behoorlijk ongerust dat het probleem veel breder gaat dan enkele geisoleerde incidenten. Momenteel legt de Nederlandse Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) de laatste hand aan een onderzoek naar de aantijgingen tegen Occam. Dat farmaceutische bedrijf zou stents – buisjes om een vernauwde kransslagader open te houden – hebben getest op Indiase patienten zonder toestemming van een ethische commissie of van de patienten zelf. Die patienten zouden er zelfs 1000 euro voor hebben betaald.
Nederlandse parlementariers stelden vragen in de Tweede Kamer en aan de Europese Commissie. Internationale media berichtten recent nog over soortgelijke schandalen. Zo was er het jarenlang onbekend gebleven rapport van de Nigeriaanse overheid dat Pfizer veroordeelde omdat het bedrijf in Nigeria een medicijn tegen meningitis (hersenvliesontsteking) testte tijdens een epidemie, terwijl Artsen zonder Grenzen tegelijk behandelde met een bestaand middel. Pfizer zou gehandeld hebben zonder toestemming van de overheid en zonder duidelijke instemming van de patienten. Een BBC-uitzending eind april stelde tests in India aan de kaak van onder andere Risperdal, een antipsychoticum van Janssen Pharmaceutica/Johnson & Johnson. En de in Belgigie gevestigde vaccinproducent GlaxoSmithKline (GSK) Biologicals ligt al jaren onder vuur voor tests in Nepal. In alle gevallen ontkennen de bedrijven dat ze in de fout gingen. Maar bij de Indiase Raad voor Medisch Onderzoek in Delhi, maakt dr. Vasantha Muthuswamy zich ongerust. Muthuswamy, de Indiase ‘koningin van de bio-ethiek’, zag als vice-directeur-generaal van dit overheidsorgaan toe op de opstelling van de Indiase richtlijnen voor biomedisch onderzoek in 2000. Ze stelt dat de meeste patienten in India niet weten dat ze deelnemen aan een test. “De artsen zeggen dat de patienten het toch niet begrijpen. Ze vragen de patient een formulier te tekenen. Die denkt dat het te maken heeft met de behandeling en gehoorzaamt.”
En wat als de patienten wel weten dat het een experiment is? Mijnheer Lakshmikanth (62) uit het Zuid-Indiase Bangalore, wiens, heeft twee keer deelgenomen aan een studie voor een nieuw astmamedicijn. “Het nieuwe medicijn werkte erg goed, maar sinds het einde van het experiment in januari moet ik weer mijn oude middel nemen. Het gaat opnieuw slechter met mij, dus ik wacht op een volgend experiment. Lakshmikanth is niet bang voor bijwerkingen? Die heb ik de vorige keren ook niet gehad. Tijdens de studie was het medicijn gratis en ik werd om de twee weken volledig onderzocht. Dat geeft een veilig gevoel. Zelf kan ik me die onderzoeken niet veroorloven.” Het ziekenhuis zegt dat het Lakshmikanth en de andere patienten uit de laatste studie zal opbellen voor een nieuwe test van GlaxoSmithKline. Muthuswamy vindt dat niet koosjer, en vindt ook dat Lakshmikanth recht had om het testmedicijn te blijven nemen als het bij hem werkte. GSK wijst dit radicaal van de hand, omdat het medicijn nog niet bewezen werkzaam en veilig is. “Maar bij deze patient wel, en die heeft ook al blootgestaan aan de eventuele risico’s”, zegt dr. Chandra Gulhati, hoofdredacteur van het Indiase medische blad Monthly Index of Medical Specialities.
“Ik hoop dat ik over een paar jaar het nieuwe middel kan kopen”, zegt Lakshmikanth zelf. Maar Gulhati stelt dat de geteste medicijnen vaak te duur zijn voor de proefpersonen. Hij geeft het voorbeeld van Herceptin, een borstkankermiddel van Roche. “Dit werd in India getest en kwam in 2003 op de markt. Het is een middel dat je lange tijd moet nemen, en de jaarlijkse kostprijs in India bedraagt 2,2 miljoen roepie (bijna 38.000 euro). Dat kan hier niemand betalen.” Zoals de meeste van zijn landgenoten heeft Lakshmikanth geen ziekteverzekering, en hij kreeg geen enkel document om te bewijzen dat hij deelnam aan een test. “Ons ziekenhuis wees vorig jaar een test af omdat het bedrijf de behandelingskosten alleen betaalt als bewezen is dat hun medicijn de bijwerkingen veroorzaakte. Maar wat moet een patient zonder geld tot dit uitgeklaard is?”, vraagt dr. Sanjeev Jain van het Nationaal Instituut voor Geestelijke Gezondheid & Neurowetenschappen in Bangalore.
India eist dat klinische tests worden goedgekeurd door het ethisch comità¯.¿.½ van het ziekenhuis dat de test wil uitvoeren, en vervolgens door de Drugs Controller General (DCG), een afdeling van het ministerie van Gezondheid. Maar dat is alleen een controle van het papierwerk, en er zijn incidenten bekend waarbij goedkeuring ontbrak. DCG-goedkeuring is bovendien niet verplicht voor de vele tests met medicijnen die al op de markt zijn of voor academisch onderzoek.



