Miscommunicatie???
‘Mannen willen maar één ding’, die uitspraak kennen we allemaal. Het is algemeen bekend dat mannen seks belangrijker vinden dan romantiek en dat dit bij vrouwen net andersom ligt. We houden ons echter niet of zelden bezig met waarom dit dan zo is. Voor veel mannen is seksuele spanning de sleutel naar hun gevoelens van liefde. Ironisch is het wel. Seks stelt een man in staat zijn behoefte aan liefde te voelen, terwijl het voor een vrouw juist liefde is die haar bewust maakt van haar honger naar seks. Het is hierom dat een man de behoefte van een vrouw aan liefde vaak onopzettelijk als terughoudendheid op het gebied van seks interpreteert. Vrouwen interpreteren de behoefte van mannen aan seks dan vaak als ongevoelig. Zoals een man seks nodig heeft, zo heeft een vrouw goede communicatie met haar partner nodig om zich bemind te voelen en liefde te kunnen geven. Dit wil echter niet zeggen dat dit altijd zo is, maar wel over het algemeen genomen.
Het boven genoemde is een duidelijk voorbeeld van verschillen tussen mannen en vrouwen die tot miscommunicatie kunnen leiden. Communicatie heeft een betrekkelijke aspect en een inhoudelijk aspect. Het inhoudelijke aspect gaat over datgene wat wordt gezegd. Het betrekkelijke aspect gaat echter over datgene wat niet wordt gezegd maar wel bedoeld wordt. We zeggen allemaal wel eens wat, in de hoop dat de ander juist net datgene hoort wat we bedoelde te zeggen. Als dat niet gebeurt hebben we het over zuivere miscommunicatie. Een voorbeeld is: "Je begrijpt me ook nooit!". Wat er werkelijk wordt gezegd is: "Ik voel me niet begrepen". Het is vaak makkelijker om iemand iets duidelijk te willen maken op betrekkelijk niveau, maar moeilijker om het ook daadwerkelijk over te laten komen zoals je het bedoelde. Het is daarom veel verstandiger om te zeggen wat je bedoelt. Dit komt neer op het verwoorden van je gevoelens.
Wat gaat er mis in het boven genoemde voorbeeld? Het probleem wordt bij de ander gelegd. Wat er werkelijk aan de hand is, is dat de persoon zich niet begrepen voelt. Door te zeggen dat de ander hem/haar niet begrijpt is het het probleem van de ander geworden. Er had net zo goed gezegd kunnen worden: "Het ligt aan jou dat ik me niet begrepen voel". Nu kom ik weer terug op wat ik eerder zei. Als je niet gezegd hebt dat je je niet begrepen voelt, hoe moet de ander dit dan weten? Binnen relaties denken mannen en vrouwen vaak: "Het is toch duidelijk? Ik heb het al zo vaak gezegd!". Om het bij deze op te helderen: Het is dus niet duidelijk tot je het écht gezegd hebt, tot je écht je gevoelens hebt verwoord.
Het is een feit dat als er binnen relaties conflicten zijn, er bijna altijd de impuls is de ander te vertellen wat hij/zij fout doet. We zijn verslaafd aan woorden als juist en onjuist. Het lijkt dan alsof de oplossing pas gevonden is als er een beslissing wordt gemaakt, een beslissing over wie gelijk heeft. Dit is dus niet zo! Juist voor relatiegesprekken geldt per definitie dat het doel niet is ‘de winnaar’ te worden. Het doel zou moeten zijn het tot stand brengen van begrip en contact. En dan komt het dus neer op het verwoorden van je gevoelens. Hierbij blijkt dat het moeilijk is om een onderscheid te maken tussen emoties en gedachten. Als de woorden ‘ik heb het gevoel dat’ gebruikt worden, kan je er vanuit gaan dat er vervolgens geen gevoel beschreven zal worden. "Ik heb het gevoel dat hij mij niet mag", gaat over een mening, niet over een emotie. Het bewust worden van het feit dat wat je voelt goed is en dus niet fout, zoals we vaak te horen hebben gekregen in onze opvoeding, help bij het uitspreken hiervan. Dit is een belangrijk uitgangspunt binnen elke relatie: "Wat ik voel is goed en wat jij voelt is ook goed". De gevoelens zijn niet goed of slecht, ze zijn er gewoon". Als we dit accepteren dan moeten we dus ook accepteren dat er over gevoelens gewoon géén ruzie gemaakt kan worden! Hierbij hoort, dat we het eens moeten worden dat iedereen zijn eigen gevoelens het beste kan beoordelen. Het kan dus niet zo zijn dat iemand je vertelt dat hij/zij niet boos is en dat jij dan vervolgens zegt dat het volgens jou wel zo is. Dit zijn twee voorwaarden om te leren communiceren op basis van je gevoelens. Het lijkt misschien makkelijker dan het is. We zullen allemaal wel eens iets in de trant van de volgende zinnen hebben gezegd: "Je wilt alleen niet mee, omdat je bang bent voor wat er zal gebeuren", "Volgens mij ben je erg verdrietig", "Je denkt dat je weet wat je wilt, maar…;".
Wat het uitspreken van gevoelens ook met zich meebrengt is pijn. Als we nog eens kijken naar het voorbeeld eerder is dit stuk:
"Jij begrijpt me ook nooit!".
Het kon echter ook zo lopen:
"Ik voel me niet begrepen door jou en dat kwetst mij heel erg. Het maakt mij ook kwaad dat je niet gaat zitten als ik een serieus gesprek met je wil hebben."
Een reactie hierop kan zijn:
"Ik probeer je te begrijpen en het laatste wat ik wil is jou kwetsen. Het maakt mij alleen wel bang als ik eraan denk dat onze relatie steeds serieuzer wordt."
Dit doet waarschijnlijk wel pijn om te horen, voor allebei de partijen, maar zonder beschuldigingen of ruzie is de kans dat je constructief met de pijn om kan gaan veel groter. En ik denk dat we er allemaal wel vanuit kunnen gaan dat als twee mensen om elkaar geven ze serieus met elkaars gevoelens om zullen gaan.
Naast het niet verwoorden van gevoelens is defensief (verdedigend) gedrag een andere belemmering voor goede communicatie binnen een relatie. De neiging om ons te beroepen op defensief gedrag is menselijk. De twee belangrijkste redenen hiervoor zijn:
- We zijn allemaal alert op het signaleren van kritiek. Het aanhoren van kritiek, ingebeeld of echt, is vaak moeilijk. We voelen ons afgetroefd.
- Het verdedigen van onze zelfbeeld als iemand een beeld van ons schetst dat hiervan afwijkt.
Defensief gedrag is erop gericht je af te sluiten van gevoelens van anderen over jou. "Ik hoor ze niet en accepteer ze niet". Voorbeelden van defensieve uitspraken zijn: "Dat doe jij ook zo vaak", "Je begrijpt mij gewoon niet", "Dat is jouw probleem" of "Zo bedoelde ik het niet, je bent gewoon te gevoelig". We denken dat dit soort uitspraken in onze voordeel werken, maar dat is niet zo. Waar het op neer komt is dat op deze wijze weer wordt getracht de ander ongelijk te geven. Dit gebeurt als je denkt bekritiseerd te worden, wat dus meestal helemaal niet het geval is:
"Het doet me pijn als je zoiets zegt."
Waarop de ander reageert:
"Dat is jouw probleem. Ik zei het niet om je te kwetsen. Je bent gewoon te gevoelig"
Er wordt gereageerd alsof de eerste persoon vroeg wiens schuld het is dat hij/zij pijn heeft. Die vraag is echter nooit gesteld, dus is het ook niet handig om te denken dat je weet dat de ander dat bedoelde. Een van de grootste verdedigingsmechanismen is Projectie. Dit betekent dat je de ander gevoelens toeschrijft die je graag bij haar/hem zou zien, omdat je ze zelf hebt. Het is dan makkelijker om om te gaan met je gevoel, door het buiten jezelf te plaatsen. Je zegt dan eigenlijk: "Ik snap waarom je zo reageert, dat komt doordat je je zo voelt en dat gevoel begrijp ik heel goed". Op het moment dat je op deze manier reageert, ontneem je de ander de mogelijkheid iets terug te zeggen en zadel je hem/haar op met de verantwoordelijkheid voor jouw mening. En het zal duidelijk zijn dat er op die manier niks terecht komt van communicatie op basis van onvoorwaardelijke acceptatie van elkaars gevoelens. En dat is toch wat we allemaal willen: onvoorwaardelijke acceptatie van onszelf en onze gevoelens?!
Roshni Ghoerbien




en gelijke hedde