A.I. Artificial Intelligence


Stanley Kubrick’s droomproject “A.I.” dreigde in vergetelheid te geraken toen de regisseur twee jaar geleden stierf. Kubrick kocht de rechten voor “A.I” reeds twintig jaar geleden, maar heeft de film nooit kunnen maken. Goede vriend Steven Spielberg voltooide Kubrick’s lang gekoesterde droom en maakte van “A.I.” een adembenemend eerbetoon. Als je maar één film gaat zien dit jaar, zorg dan dat het “A.I.” is.
Het is de 21e eeuw. De poolkappen zijn gesmolten waardoor alle kuststeden, zoals Amsterdam en New York, onder water staan. Als gevolg van enorme volksverhuizingen is er een overschot aan mensen. Zonder toestemming mag niemand kinderen krijgen. Om de samenleving draaiende te houden, worden vele taken verricht door robots. Ze lijken sprekend op mensen en bezitten een kunstmatige intelligentie. Ze vertonen echter geen emoties.

Professor Hobby (Hurt) wil een robot ontwikkelen die in staat is lief te hebben. Hij bouwt een robot in de vorm van een kind die van zijn moeder van vlees en bloed kan houden. David (Osment) is zijn naam en hij wordt geplaatst in het gezin van Monica en Henry Swinton. Hun echte zoon ligt in coma. Moeder Monica heeft eerst moeite met het robotkind maar gaat toch al snel van hem houden. Maar dan ontwaakt Monica’s echte zoon uit zijn coma en is David niet langer gewenst. De robotjongen wordt gedumpt in een bos en moet zichzelf zien te handhaven in de grote boze mensenwereld, waar robots ter vermaak worden vernietigd. Hij wordt vergezeld door speelgoedbeer Teddy en vindt later hulp in de vorm van Gigolo Joe (Law).

David wil niets liever dan terug naar huis, maar hij denkt dat Monica pas echt van hem gaat houden als hij een echte jongen is. Als een heuse Pinokkio gaat David op zoek naar de fee uit het bekende sprookje, in de verwachting dat zij hem kan omtoveren. Het wordt een lange en moeilijke tocht.

“A.I.” is een prachtige combinatie van Stanley Kubrick’s sombere toekomstvisie en Steven Spielberg’s optimistische sentimenten. De eerste helft van de film, als David gedumpt wordt, is overduidelijk Kubrick, maar naar mate de film vordert, verandert het langzaam in een Spielbergiaans sprookje. Maar de regisseur weet zijn sentimenten goed in toom te houden, zodat het happy end slechts gematigd optimistisch is.

De hoofdrol wordt vertolkt door Haley Joel Osment, het jochie uit “The Sixth Sense”. Hoewel pas 12 jaar oud zet de jongen hier de rol van zijn leven neer. Wat Osment op zo’n jonge leeftijd in zijn mars heeft is ronduit ongelofelijk – en het zou ons dan ook niets verbazen als hij er een stapel filmprijzen aan overhoudt. Jude Law is eveneens perfect gecast als Gigolo Joe, een ‘lover robot’, die David bij de hand neemt en door de mensenwereld loodst. Joe bezit niet alleen een flinke portie mensenkennis, hij zorgt geregeld voor een vrolijke noot.

David wordt, naast Gigolo Joe, vergezeld door Teddy de speelgoedbeer. Teddy is eveneens een robot met een eigen intelligentie en hij stelt het dan ook niet op prijs als mensen hem simpelweg ‘speelgoed’ noemen. “I am not a toy”, gromt hij dan. Nu denk je misschien: een teddybeer? Jawel, en dankzij de stem van Jack Angel is dit de coolste Teddy die je ooit zult zien. Het lijkt kinderachtig, maar Teddy is een wijze oude beer die een aantal grappige, maar ook sarcastische opmerkingen in petto heeft.

Eén van de redenen waarom Kubrick deze film nooit heeft kunnen maken, is omdat er geen special effects-technieken voorhanden waren om zijn visie te verwezenlijken. Sinds 1993, toen Spielberg “Jurassic Park” maakte, is de techniek met rasse schreden vooruit gegaan. Anno 2001 is het befaamde bedrijf Industrial Light & Magic (Star Wars, Pearl Harbor) eindelijk in staat de effecten voor “A.I.” te produceren. Het resultaat is overdonderend. Met name tijdens de finale van de film, als New York niet meer onder water, maar onder het ijs ligt, krijgen we een reeks adembenemende scènes voorgeschoteld. Maar we mogen ook Teddy niet over het hoofd zien. In sommige scènes werd een heuse robotteddy gebruikt, in anderen zien we een computeranimatie. Het verschil is niet te zien, ondanks het feit dat haren, en een teddybeer heeft daar pakweg een miljoen van, heel lastig te animeren zijn. De effecten, hoe mooi ook, staan altijd in dienst van het verhaal en dat maakt ze zo mogelijk nog indrukwekkender.

Een belangrijk onderdeel van zowel Kubrick’s films als die van Spielberg is de soundtrack. Kubrick werkte het liefst met klassieke muziek, terwijl Spielberg altijd filmcomponist John Williams inhuurt. Aan Williams de taak een score te schrijven die ook wijlen Kubrick aangesproken zou hebben. Daarom geen vrolijke fanfares à  la “Indiana Jones”, maar een ietwat abstracte compositie waarbij geluid en sfeer belangrijker zijn dan melodie. Prachtige koorzang, vederlicht pianospel en dreigende violen voeren de boventoon op de soundtrack. We horen zelfs heel eventjes iets wat Williams nog nooit heeft gedaan: technodrums.

Het enige hele kleine minpuntje aan “A.I.” is een voice-over die pas tijdens de finale opduikt. Deze voice-over vertelt alles wat we al weten, of liever niet willen weten. Maar dit ene kleine schoonheidsfoutje valt in het niet bij de superbe kwaliteit van de rest van de film. Na een zomer vol teleurstellende blockbusters met een diepgang die niet verder ging dan Lara Croft’s boezem, is “A.I.” een opmerkelijk intelligente en meeslepende film. Spielberg vertelt een ontroerend verhaal over een robot dat zo graag een echt jongetje wil zijn. Hij vertelt dit verhaal grotendeels op de manier van Kubrick, waardoor de sentimenten nooit overdreven worden. Het verhaal wordt vertolkt door de beste acteurs, of in ieder geval acteurs op hun best. En op het technische vlak haalt Spielberg alles uit de kast die ILM heet om een visueel overdonderende film neer te zetten.

Een film met zo’n ontzettend hoge kwaliteit, dat is op zichzelf al ontroerend. Net als de robot David is “A.I.” nagenoeg perfect – en dan is een waardering van vijf sterren toch bitter weinig!

Reacties

      Schrijf een reactie


      Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

      Register New Account
      Wachtwoord opnieuw instellen