Recensie: dichtbundel


Meer dan de helft van de wereldbevolking woont in steden, en nog veel meer mensen zijn economisch afhankelijk van steden. Veel mensen zien sociale problemen als problemen van ‘de grote stad’, verbonden met de aard van de stad en het stedelijke leven. Daarnaast zijn steden steeds vaker hippe bestemmingen voor trips of een avondje uit, en zijn er meer mensen die stadscentra verkiezen boven voorsteden of buitenwijken. Met veranderingen in steden en stedelijkheid, veranderen ook de wijzen waarop dichters en kunstenaars over steden denken. Voor sommige dichters en kunstenaars van het eerste uur gaven steden bij uitstek uitdrukking aan de anonieme, industriële moderne samenleving waar het begrip ‘gemeenschap’ betekenis verloor. Anderen zagen in steden juist de kans te ontsnappen aan de kleine gemeenschap en traditie.

De Nederlanders Lodewijk Brunt en Dick Plukker zijn kennelijk gepreoccupeerd geraakt door Hindi-poëzie, die over het bestaan in de drukke stad handelt. Zij vertaalden uit het Indiase Devangari-schrift een bundel stadsgedichten, waarvan één als openingsgedicht, afkomstig van de dichter Manglesh Dabral, als volgt luidt:

Ik zag de stad/ en glimlachte:/ hoe kan iemand daar leven?/ Ik ging dit onderzoeken/ en kwam niet meer terug.

De stadsgedichten in deze bundel zijn met veel bravoure, vloeiende maar zelden ritmische zinnen geschreven. Rijm, metrum, symmetrie zijn sporadisch voelbaar maar het effect zit ‘m toch in het taalraffinement. De teksten worden altijd afgerond met een fraaie punch.

Op dit subcontinent vol gedichten/ wacht ik zoveel jaren later/ nog altijd op een vergeten halve regel.

Het taalplezier straalt er vanaf, het is een genot om te lezen. De thematiek is verfrissend, de beeldspraak sprankelend. De gedichten gaan net zo gemakkelijk over de liefde, drank en de dood als over bioscoop, lichtval, en cafés. Maar er is ook een associatie met de vergeefsheid van al die pogingen de wereld daarbuiten, de toekomst, netjes onder controle te hebben. Deze dubbele intentie zit ‘m in de bundel: alles in de hand willen hebben en tegelijk de absurditeit, zelfs de uiteindelijke onwenselijkheid daarvan goed beseffen. Tobben over de vraag hoe je getob kunt stoppen. Controledwang onder controle krijgen:

Een geplunderde winkel/- wijdopen gesperde mond na een schreeuw-/ kijkt bedroefd/ door haar ingetrapte deur naar buiten:/ de armbanden van glas/ liggen in scherven/over straat./ Nog gisteren waren zij/ honderd glanzende tanden/ in deze lege mond./ Diepe, doodse stilte.

Deze bundel stadsgedichten van uiteenlopende dichters stelt een streven naar ordening van de werkelijkheid voorop:

Ik ben een beetje /als de straten van Bagdad/ Voor de Amerikaanse bommen vielen./ Naast de modernste winkelcentra/ heb ik oude bazaars/ en rommelmarkten in mij/ als archeologische restanten/ in het hart van de metropool.

Alledaagse beelden als: de straat, huizen, het bed der geliefden, de bedelarij, gehijg, de glasbak, hoerenbezoek, een kringloop, een mengmachine, de mode, ontspanning, oogcontact, opwinding, reanimatie, refreinen, de verslaving, het vliegtuig, al wat men verlangt, al wat men bestrijdt, voldoen aan een bepaald ordeningsprincipe. Dit gedicht zou niet ‘authentiek’ genoeg zijn als het zou lijden onder een te weinig gemotiveerd gebruik van stijlmiddelen als ironie, parodie en pastiche.

De diepe stilte sprak tegen de stad:/ luister, geplunderde winkel/ smeulend huis/ Vernielde handkar/ jullie zijn de enigen niet,/ vele anderen zijn ook/ getroffen. Wij zullen ook om hen rouwen/ maar laten we eerst huilen om hen/ Die kwamen om te roven/ en zelf werden beroofd. Ongelukkigen,/ zonder ogen,/ blind/ voor beschaving van eeuwen.

De stilte in dit gedicht is een personificatie en vraagt de stad om rekenschap. Het laat namelijk in het midden of er gesproken wordt over een specifieke derde persoon van wie de identiteit niet onthuld mag worden of over de mensheid in het algemeen. Het gebruik van een personificatie in plaats van gewoon een persoon is overigens niet beperkt tot dit individuele gedicht. In sommige gedichten is een expliciet ‘ik’ aan het woord. De onbepaaldheid wordt nog groter naarmate je verder in de bundel binnendringt. De illusie wordt als subject gedefinieerd, maar in plaats van een grondige karakterisering wordt ingezoomd op oppervlakkige verschijnselen uit de leefgemeenschap. Het beeld lijkt immers een poëticale stellingname tegen een expressieve poëzie: verwacht hier geen trapje naar een ivoren toren van de dichterspersoonlijkheid, geen allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie. Tegenstellingen in de gedichten trekken de aandacht. Er is steeds een spanning tussen natuur en cultuur voelbaar, zoals in dit gedicht van Savita Singh ( 1962)

Het woud van hun eenzaamheid/ kapt zelf z’n bomen,/ brengt nacht na nacht verschrikkelijke klanken voort./ Ze zijn bang, ook in bed naast hun man,/ ze vallen hem niet zomaar lastig in z’n slaap./ Ze zijn dienstbaar en overstelpen hem met liefde en geduld./ Thuis wil hij vooral veel rust/ en geen gezeur.

De opsomming van beelden lijkt opnieuw het resultaat van een associatief proces. Misschien gaat het om een thematische associatie. Waaraan ontleent het subject dan zijn gevoel van identiteit, als het fundamenteel getekend is door een leegte? Hoe constitueert het subject dan een referentiekader op basis waarvan het betekenis kan geven aan zijn ervaringen? Hoe maskeert het subject die fundamentele leegte? Hier is het het verlangen wat centraal staat. Het doel van het verlangen is niet de uiteindelijke volledige vervulling. Integendeel zelfs, een vervulling van het verlangen zou tot een vernietiging ervan leiden. Het doel van het verlangen is net gelegen in een voortdurende reproductie ervan in een circulaire beweging. Neem bijvoorbeeld het volgende gedicht van Anita Verma ( 1959):

Ik kom nu niet meer langs die weg,/ inmiddels zijn er in de stad wat feestelijke straten aangelegd/ waaraan de prachtige gebouwen staan./ Vrouwen die je in die straten ziet,/ vertellen je graag hun prijs,/ anderen lachen en giechelen op de markt en op het witte doek./ Het poppenspel is afgelopen, ze slaan hun ogen niet meer neer,/ niets in hen doet je nog denken aan de vrouwen van Burhanath.

Het is niet moeilijk een context te bedenken waarin we dit gedicht als een gesloten geheel kunnen lezen: een geconstrueerde eenheid in een schijnwereld. Maar als je kijkt naar de zelfontworpen structuur van de dichteres, dan word je voortdurend geconfronteerd met de ambiguà¯teiten in de tekst, met de plekken die aan jouw synthetiserende interpretatie ontsnappen.

Titel: IK ZAG DE STAD
Auteurs: diverse
Vertaald en ingeleid door: Lodewijk Brunt en Dick Plukker
Uitgeverij: Stichting India Instituut; p.o.b. 75861; 1070 AW Amsterdam

Rabin Gangadin

Reacties
  1. Reply
    Gast
    juni 6, 2007 om 3:12 pm
    free live amature cams

    Iadysf0 asian live cam http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/asian-live-cam.html free hidden spy cam http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/free-hidden-spy-cam.html teen sex hidden cameras http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/teen-sex-hidden-cameras.html free sexy iranian girls chat http://www.unav.edu/econom/modules/exporter/super/free-sexy-iranian-girls-chat.html porn live private http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/porn-live-private.html free porn cam http://www.unav.edu/econom/modules/exporter/super/free-porn-cam.html hidden spy cam sex http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/hidden-spy-cam-sex.html private sex home cams http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/private-sex-home-cams.html teen nude chat http://www.unav.edu/econom/modules/exporter/super/teen-nude-chat.html livecam free http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/livecam-free.html live nude video sex chats http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/live-nude-video-sex-chats.html free live amature web cams http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/free-live-amature-web-cams.html free adult web chat http://www.unav.edu/econom/modules/exporter/super/free-adult-web-chat.html sexy online nude videos http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/sexy-online-nude-videos.html free sexy video live http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/free-sexy-video-live.html free spy sex vid http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/free-spy-sex-vid.html free live amature cams http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/free-live-amature-cams.html indian webcam chat http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/indian-webcam-chat.html live sexy cams http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/live-sexy-cams.html free live sex chat russian http://summer.ucsc.edu/UserFiles/Avatars/June/free-live-sex-chat-russian.html spy cam sex http://www.juniata.edu/services/printshop/reports/jik/spy-cam-sex.html

    Schrijf een reactie


    Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

    Register New Account
    Wachtwoord opnieuw instellen