Hoe India de sodomiewet afschafte


‘Poëtisch’ noemt ze het. Advocaat Menaka Guruswamy en haar collega Arundhati Katju waren net geland op de luchthaven van de Zuid-Indiase stad Hyderabad, toen hun telefoons onophoudelijk begonnen te rinkelen. Terugkomen, stond er in tientallen berichten. Terug naar Delhi, voor wat op tal van manieren het einde van een lange reis zou betekenen. En toen botsten ze bij gate 22 op degene die de reis begonnen was.

Daar stond Anjali Gopalan, de vrouw met de onmiskenbare grijze krullen die in 2001 de voorzet gaf voor de juridische strijd om homoseksualiteit in India te legaliseren: een strijd die mede dankzij Guruswamy (43), Katju (36) en hun team juristen afgelopen donderdag eindigde in een historische overwinning voor India’s regenbooggemeenschap. Maar dat wisten ze daar bij de gate nog niet.

„Het Hof maakt altijd pas de avond van tevoren bekend dat het met zijn vonnis komt”, vertelt Guruswamy. „We waren overrompeld.” In hun haast en verwarring eindigden de twee bij de verkeerde gate, waar de oprichtster van de Naz Foundation, een op hiv/aids gerichte ngo, zat te wachten tot ook zij naar Delhi kon vliegen voor de uitspraak. Gursuwamy: „Het was magisch. Een waar voorteken.”

De Duitse filosoof Goethe citerend – „Ik ben wat ik ben, dus neem mij zoals ik ben” – zette het hoogste gerechtshof van India vorige week een streep door een bijna 160 jaar oude wet die „onnatuurlijke seks” tussen twee mannen of tussen twee vrouwen verbood. Een besluit waarmee in één klap ruim 1,3 miljard mensen het recht kregen om te houden van wie zij willen en voorzichtig de deur is geopend naar het in India ooit zo ondenkbare homohuwelijk.

Het besluit, dat het Hof vorige week bekendmaakte, werd op straat gevierd. Artikel 377 stamde uit de koloniale tijd, homoseksualiteit kon worden bestraft met gevangenisstraf tot tien jaar.
Foto Altaf Qadri/AP
Activisten voor homorechten vieren de uitspraak in Mumbai, India.
Foto Divyakant Solanki/EPA
Indiase leden, activisten en steunbetuigers van de regenbooggemeenschap vierden het besluit van het Hof.
Foto Arun Sankar/AFP

Nog voor de uitspraak was de zaak al historisch. Voor het eerst werd het verzet tegen de wet niet geleid door ngo’s, maar door mensen uit de gemeenschap zelf. Een gerenommeerde danser en journalist, die al twintig jaar een stel zijn. Een hotelier. Studenten van het prestigieuze Indian Institute of Technology (IIT). Zij waren dit keer naar het Hof gestapt, hun verhalen werden aan de rechters voorgelezen.

Dat zegt veel over de verschuiving die nu in het nog overwegend conservatieve India plaatsvindt. Het is te zien op straat, tot in het oostelijke Bhubaneswar, een stad met een paar honderdduizend inwoners, waar in het weekend voor de uitspraak mensen zwaaiden met regenboogvlaggen tijdens hun eerste echte pride. De afgelopen jaren vonden in ruim 25 steden zulke optochten plaats.

‘Miniscule minderheid’ een gezicht geven

Voorzichtig treden Indiase homo’s, lesbiennes, biseksuelen en transseksuelen naar buiten in een samenleving waarin homoseksualiteit voor velen door een arts ‘verholpen’ moet worden en zij tot voor kort het risico liepen te worden gearresteerd, of op zijn minst geïntimideerd.

De sodomiewet die dit mogelijk maakte, overblijfsel uit de tijd van de Britten, werd in 2009 afgeschaft in een zaak die door Gopalans’ Naz Foundation was aangespannen. Amper vier jaar later werd dit besluit door het Hooggerechtshof teruggedraaid – over het hoofd was gezien dat de Indiase lhbtq-gemeenschap slechts een „minuscule minderheid” betrof.



Lees ook het interview met Keshav Suri: ‘Ik wil van India een thuis maken voor mij en mijn man’

Ook toen zaten de twee advocaten in de zaal, als tegenpartij die per se probeerde te voorkomen dat ‘Artikel 377’ weer van kracht zou worden. Dat ze verloren was niet alleen pijnlijk, zegt Guruswamy. De harde woorden van de rechters raakten velen persoonlijk. „Op een gegeven moment werd aan de advocaat van de regering gevraagd of hij wel eens homo’s had gezien. Hij niet, zei de rechter.”

Die vraag beantwoorden, een gezicht geven aan die zogenaamde „minuscule minderheid” werd de kern van hun terugkeer. „Als je een zaak van zo’n formaat verliest, moet je je afvragen wat je verkeerd hebt gedaan”, zegt Guruswamy. „Kijk naar andere landen waar anti-homowetten succesvol werden afgeschaft. In geen van die gevallen was het een zaak die door een organisatie werd aangespannen, het zijn altijd individuen uit de gemeenschap die naar voren stapten.”

Ze benaderden een bevriend stel, de danser Navtej Singh Johar en journalist Sunhil Mehra, die met drie anderen besloten een verzoekschrift in te dienen. „Ongelooflijk dapper”, zegt Guruswamy. „Maar iedereen voelde de noodzaak.” Later sloot ook de jonge hotelier Keshav Suri zich aan. En ten slotte de twintig studenten van IIT, die Guruswamy en Katju liefkozend „de jongens” noemen.

Ook binnen het Hof heeft de tijd niet stil gestaan. In een baanbrekend vonnis vorig jaar augustus oordeelden de rechters dat privacy een fundamenteel recht is, en haalden zo en passant uit naar hun voorgangers die de sodomiewet hadden hersteld. Ook een „minuscule minderheid” heeft recht op privacy, zei een van de rechters. En iemands seksuele geaardheid is daar een essentieel onderdeel van.

De hoteleigenaar Keshav Suri (in het midden) en zijn echtgenoot, Cyril Feuillebois (links) wachtten het Lalit-hotel op de uitspraak. Suri was een van de mensen die een verzoekschrift indienden bij het Hof, om homoseksualiteit te legaliseren. Foto Chandan Khanna/AFP

Die uitspraak bleek een voorbode voor de zittingen in juli. Werd in 2012 eindeloos gehamerd op definities en seksuele standjes, nu ging het over liefde en gelijkwaardigheid. Het vijfkoppige hof oordeelde unaniem. In het vonnis werden ook Shakespeare en Leonard Cohen geciteerd. De belangrijkste woorden kwamen van de rechters: „We kunnen de geschiedenis niet veranderen, maar effenen de weg voor een betere toekomst.”


Bron:
https://www.nrc.nl/nieuws/2018/09/11/hoe-india-de-sodomiewet-afschafte-a1616058

Reacties

      Schrijf een reactie


      Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

      Register New Account
      Wachtwoord opnieuw instellen