India, producent van goedkope medicijnen
De geneesmiddelen die door Indiase bedrijven worden gemaakt, behoren tot de goedkoopste ter wereld. Dat komt voornamelijk omdat India tot voor kort geen patenten op geneesmiddelen toewees, en daarnaast heeft het te maken met een combinatie van concurrentie, voor een lage prijs aanbieden en productiekosten. Door goedkopere generieke (merkloze) versies te produceren van geneesmiddelen waarop in andere landen een patent bestaat, werd India een belangrijke bron van betaalbare basisgeneesmiddelen, zoals aidsremmers. Meer dan vijftig procent van alle aidsremmers die in arme landen wordt gebruikt, komt uit India. Tachtig procent van de hiv/aidspatiënten die Artsen zonder Grenzen wereldwijd behandelt, krijgen een nieuwe kans op leven met de merkloze aidsremmers uit India.
Novartis is een farmaceutisch concern, het hoofdkantoor is gevestigd in Zwitserland. Ze maken medicijnen, vaccins, diagnostische testen, biotechnologische producten en zelfzorgmiddelen. De farmaceutische divisie maakt diverse medicijnen zoals voor de behandeling van hart- en vaatziekten, stofwisselingsproblemen, diabetes, neurologische aandoeningen (zoals Alzheimer’s en de ziekte van Parkinson), ademhalings- en huidaandoeningen, jicht, osteoporose en infectieziekten als herpes, hepatitis-B en C en malaria. De Wereldhandelsorganisatie (WTO) spreekt met de landen die erbij zijn aangesloten (waaronder India) bepaalde regels af, waaronder het intellectueel eigendomsrecht op uitvindingen. Dit is vastgelegd in het Trips-verdrag (Trade Related aspects of Intellectual Property Rights). Dit verdrag bepaalt dat industriële patenten wereldwijd twintig jaar lang moeten worden gerespecteerd. Alle landen spraken in 2001 af dat dit verdrag zo kan en mag worden geïnterpreteerd op een manier dat de volksgezondheid beschermd kan worden en in het bijzonder om te bevorderen dat iedereen aan de juiste geneesmiddelen kan komen.
Elk land stelt zijn eigen patentwet op, en India heeft zijn patentwet zo opgesteld dat alleen nieuwe vormen of nieuwe toepassingen van al bestaande geneesmiddelen niet als uitvindingen gelden, en dus geen patent krijgen. Dit om de gebruikelijke praktijk te verhinderen dat farmaceutische bedrijven een (nieuw) patent krijgt op een onbelangrijke verbetering van een al bestaand geneesmiddel. In feite gaat het erom in hoeverre landen voorwaarden kunnen stellen aan het toewijzen van patenten. De Wereldhandelsorganisatie stelt dat ‘patenten gelden voor elke uitvinding, […;] op voorwaarde dat zij nieuw of innovatief zijn en industrieel toegepast kunnen worden.’ De Wereldhandelsorganisatie geeft geen definitie wat als een uitvinding beschouwd moet worden. Artikel 3d van de Indiase patentwet doet dat wel: ‘nieuwe vormen of nieuwe toepassingen van al bestaande geneesmiddelen gelden niet als uitvindingen.’ Novartis daagt de Indiase regering voor de rechtbank met als argument dat artikel 3d van de Indiase patentwet in strijd is met de Wereldhandelsorganisatie-regels.
Als Novartis erin slaagt om de Indiase patentwet gelijk te trekken met die van de rijke landen, betekent dat er daar ook veel patenten op medicijnen zullen komen. Zolang het patent loopt (minimaal twintig jaar) mogen de Indiase fabrikanten dus geen generieke versie van die medicijnen maken. Indiase bedrijven zullen dus niet langer merkloze varianten produceren van alle nieuwe en verbeterde medicijnen die uitkomen. Medicijnen die wel cruciaal kunnen zijn voor het behandelen van een patiënt die niet goed reageert op – oudere – geneesmiddelen (waar het patent wel van verlopen is). Generieke medicijnen zijn chemisch identieke kopieën van merkmedicijnen: ze hebben dezelfde werking, maar worden verkocht voor een veel lagere prijs. Ze worden vaak aangeduid met hun soortnaam in plaats van de merknaam die de producent die het medicijn als eerste heeft ontwikkeld, gebruikt. Een patent houdt in dat één bedrijf het exclusieve recht heeft om dat medicijn te vervaardigen en te verkopen in een bepaald land. Geen enkel ander bedrijf mag dan hetzelfde medicijn maken en/of verkopen in dat land voor een bepaalde periode (in India is dat een periode van 12 jaar). Patenten worden per land apart toegekend door de overheid via het patentenbureau.



