Brave Hollanders actief in Indiase Bloemenkwekerij
De Indiase overheid steekt veel subsidiegeld in de exportbloemen. Maar het rendement van die investering is twijfelachtig. Het zijn met name Nederlandse ondernemers die van de Indiase bloementeelt profiteren. De Indiase arbeiders zijn daarentegen slachtoffer: zij moeten tegen een matig loon en zonder sociale voorzieningen gevaarlijke werk in de kassen verrichten. Men kan deze gang van zaken natuurlijk verdedigen met het argument van de werkgelegenheid. Maar is dit nou werkelijk het soort werk waar de Indiërs op zitten te wachten? Ook in kwantitatieve zin zijn de werkgelegenheidsprestaties van de bloemisterijsector verre van optimaal. De sector is uiterst kapitaalsintensief. Een hectare vergt een investering van één tot anderhalf miljoen gulden. Per hectare werken gemiddeld zo’n 50 arbeiders. Dat betekent dat het tussen de 20.000 en 30.000 gulden kost om één arbeider aan het werk te krijgen. Voor Indiase begrippen is dat een extreem dure arbeidsplaats. Voor hetzelfde bedrag kunnen in andere sectoren verschillende mensen aan werk worden geholpen. Bloementeelt in kassen blijkt in India een zeer winstgevende onderneming te zijn. Althans: voor de buitenlandse, meest Nederlandse bedrijven, die in India plantmateriaal, pesticiden, technische kennis en koelinstallaties verkopen. Hun Indiase afnemers en joint-venture-partners moeten daarentegen nog maar afwachten hoe voordelig de ontwikkelingen in de sector voor hen zullen zijn. Indiase zakenlui die investeren in de bloementeelt zijn uiterst afhankelijk van hun buitenlandse partners. Nederlanders en Israëliërs leveren de technologie en het plantmateriaal en beheersen ook de tussenhandel. De inbreng van de Indiërs bestaat uit (goedkope) arbeid en kapitaal. Kenmerkend voor de verhoudingen is dat de investeringen voor het overgrote deel (90%) voor rekening van de Indiërs komen, terwijl het bij de opbrengsten precies andersom is: daarvan gaat naar schatting 90% naar de buitenlandse partners. Bovendien zijn de risico’s die de grillige internationale bloemenhandel met zich meebrengt exclusief voor rekening van de Indiërs. Op de internationale markt voor rozen -het hoofdproduct van India- dreigt een overaanbod. Nu al tekent zich een prijsdaling af. Als deze crisis zich doorzet, dreigen de winsten van de Indiërs te verdwijnen als sneeuw voor de zon. Maar de buitenlanders hebben hun winsten, door middel van de verkoop van grondstoffen en apparatuur, al veilig gesteld.
Kortom: voor buitenlandse bedrijven is de bloementeelt veel voordeliger dan voor hun Indiase partners. Typerend is dat de ontwikkeling van de bloemenindustrie in India op gang is gekomen na nieuwe leningen van het IMF en dat de sector sterk is gestimuleerd door de FMO, een ontwikkelingsbank die de Nederlandse overheid en het Nederlandse bankwezen vertegenwoordigt. Maar ook als de Indiase bloementeelt wél een commercieel succes wordt, is het economische voordeel voor de gewone bevolking uiterst beperkt. De investeerders in de bloementeelt zijn grote agrarische en industriële ondernemingen. Dat kan ook niet anders: de investeringskosten voor bloemenkassen bedragen tussen de 1 en 1,5 miljoen gulden per hectare. De buitenlandse deviezen die met de bloementeelt worden verdiend en de royale subsidies van de Indiase overheid komen daarom alleen bij de elite terecht. Wat betreft werkgelegenheidseffecten zijn de prestaties van de Indiase bloemenindustrie verre van indrukwekkend. In de kassen werken per hectare gemiddeld 50 arbeiders. Dat betekent dat een arbeidsplaats 30.000 gulden kost. Voor datzelfde geld kunnen in India veel meer mensen aan werk worden geholpen. Ook is gebleken dat de bloementeelt niet alleen werk oplevert, maar ook werk kost, omdat de grond voor de bloemenkassen vaak wordt verworven van (kleine) boeren.



