Wie kiest wie? – Deel 1


Uitersten trekken elkaar aan, vullen elkaar aan. Zo hoor je dikwijls, wanneer er over de diepere gronden van liefde en vriendschap wordt gespeculeerd. De encyclopedie van de volkswijsheid waaruit dan wordt geciteerd, is evenwel niet vrij van tegenspraak, want een ander spreekwoord luidt juist ‘soort zoekt soort.’ Hoe zit dat nu? Trekken tegenpolen of gelijken elkaar aan?

De sociale psychologie heeft de laatste decennia in deze vraag enige klaarheid gebracht, hoewel ze er niet helemaal uit is. Haar conclusie is dat vooral gelijken elkaar aantrekken, maar er zijn uitzonderingen, en die blijken op hun beurt ook weer een zeker systeem te vormen. 

Ongeveer even mooi of even lelijk. 
Of wij bij onze eerste kennismaking aangetrokken voelen tot iemand, hangt in aanzienlijke mate af van zijn of haar uiterlijk. We hebben nu eenmaal een voorkeur voor mooie mensen. Zoals we liever naar mooie dan lelijke dingen kijken, vinden we ook de aanwezigheid van mensen aangenamer wanneer ze fraai ogen. Maar welke karakteristieken van het uiterlijk we als mooi ervaren, is minder duidelijk. Sommige onderzoekers geloven dat mensen gunstiger reageren op fysieke kenmerken die interpersoonlijke motieven bevredigen. De psycholoog Cunningham stelde bijvoorbeeld vast dat vrouwen zich aangetrokken voelen tot mannen van wie de gezichtstrekken kinderlijke (grote ogen) en volwassen (uitstekende jukbeenderen) trekken verenigen. Voor een vrouw die iemand wil verzorgen, maar ook een seksuele partner verlangt, is dit volgens Cunningham de perfecte combinatie. Esthetische aantrekkingskracht zou ook eenvoudigweg een kwestie van gemiddelden kunnen zijn. Bij Judith Langlois en Lori Roggman kregen proefpersonen een reeks foto’s te zien van bestaande gezichten en van gezichten die samengesteld van dezelfde gezichten waren samengesteld via de computer en daardoor een soort gemiddelde vormden. De proefpersonen bleken deze laatste foto’s in het algemeen aantrekkelijker te vinden dan de echte gezichten. Volgens de onderzoekers vinden mensen gemiddelde gezichten aantrekkelijke, omdat ze een prototype vormen, een basisnorm. Ook andere psychologen hebben aangetoond dat aantrekkelijke karakteristieken van gezicht en lichaam neigen naar het gemiddelde. Wat liefdesrelaties betreft, is er uiteraard het onontkoombare besef dat schoonheid een schaars goed is, en dat niet iedereen met een evenbeeld van Robert Redford of Cindy Crawford het echtelijk bed kan delen. Het marktmechanisme van vraag en aanbod en een elementaire dosis realiteitszin, maken dan ook dat we uiteindelijk voor een partner kiezen die in lichamelijk opzicht ongeveer even aantrekkelijk is als wijzelf. Uit onderzoek blijkt inderdaad dat, wat schoonheid aangaat, gelijken elkaar opzoeken.

Schoonheid in ruil voor rijkdom. 
Niettemin ontmoet iedereen wel eens een koppel waarvan de een er adembenemend en de ander er vrij gewoontjes uitziet. In zo een relatie heeft de minder aantrekkelijke persoon dikwijls andere kwaliteiten die zijn of haar gebrek aan fysieke charme compenseren, zodat er toch een evenwicht bestaat tussen positieve eigenschappen van beide partners. Deze complementariteit gehoorzaamt overigens dikwijls aan een vast patroon. De traditie wil namelijk dat mannen met een hoge sociale of economische status er op de huwelijksmarkt er vaak met de mooiste vrouwen vandoor gaan. Dit fenomeen is algemeen bekend en werd ook door onderzoekers vastgesteld. Zo constateerde de socioloog Elder dat opvallend mooie vrouwen dikwijls via een huwelijk een hogere economische status bereiken. Ofschoon het enigszins ouderwets klinkt, is ook nu nog het heteroseksuele ruilmechanisme "schoonheid voor rijkdom" aanwezig. Getuigen hiervan zijn bijvoorbeeld de contactadvertenties in dag- en weekbladen en de catalogi van huwelijksbureaus. Heel wat vrouwelijke kandidaten bieden daarin schoonheid aan en zoeken materiele welstand, terwijl de mannen veel vaker hun rijkdom etaleren in ruil voor de fysieke charme van hun toekomstige vrouw. Het stereotiepe rollenpatroon "de man als succesobject, de vrouw als seksobject" is geen uitvinding van de westerse cultuur. Uit een cross-cultureel onderzoek van de psycholoog Buss blijkt dat ook in niet-westers landen mannen meer belang hechten aan het uiterlijk van de partner dan vrouwen, en dat vrouwen in vergelijking met mannen meer oog hebben voor de goede financiële vooruitzichten en de ambitie en werkkracht van een man. 

Een mooie vrouw is gezond.
Hoe komt het dat deze sekseverschillen aangaande de partnerkeuze wereldwijd verspreid zijn? volgens sociobiologen liggen deze tendensen in de partnerkeuze in de genen verankerd en zijn ze het resultaat van natuurlijke selectie en evolutie. Ze verhogen immers de kansen op verwekking, geboorte en overleving van de nakomelingen. De vrouwelijke vruchtbaarheid neemt op oudere leeftijd af. Bovendien heeft de vrouw die in goede gezondheid verkeert, meer kans om met succes een zwangerschap te voltooien en haar kinderen te verzorgen. Mannen vergooien dus hun voortplantingskansen wanneer ze een jonge, gezonde vrouw kiezen Aangezien de man alleen op uiterlijk kan afgaan – een medici onderzoek ware efficiënter, maar dat ligt niet binnen de mogelijkheden- ziet de man een aantrekkelijk uiterlijk als een teken van jeugdige gezondheid. Gezien de lange tijd die de zwangerschap en de verzorging van de nakomeling vergen, hebben vrouw en kind er alle belang bij onder de hoede te leven van een man die over de nodige status en materiele rijkdom beschikt. Onze voorouders die volgens deze principes hun partner kozen, hadden meer nakomelingen dan anderen. Op die manier zijn de genen die voor deze vormen van partnerkeuze verantwoordelijk zijn, een onderdeel van onze evolutionaire erfenis geworden. Tegenwoordig zijn in heel wat huishoudens zowel de man als vrouw kostwinner. uit een onderzoek van de Amerikaanse psycholoog Scott South blijkt dat die evolutie in de economische taakverdeling ook tot een zekere wijziging in de sekseverschillen heeft geleid. Enerzijds constateerde South dat mannen er nog steeds meer belang hechten aan uiterlijk van de partner dan vrouwen, en dat vrouwen, in vergelijking met mannen, er zwaarder aan te tillen wanneer de partner minder verdient dan zijzelf. Maar anderzijds toont het onderzoek ook aan dat de kloof tussen de seksen kleiner wordt. Mannen bleken er namelijk niet meer zo gebrand te zijn op een vrouw met weinig uitzicht op een vaste baan. En zowel mannen als vrouwen hadden liever een partner die meer geld verdiende dan een die minder verdiende dan zijzelf. 

Aarti Ramcharan
Dit is een uitgebreide versie van dit ( http://www.indianfeelings.nl/article.php?sid=40) artikel.

Reacties

      Schrijf een reactie


      Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

      Register New Account
      Wachtwoord opnieuw instellen