Raymann-show, gebroken klacht op psychiatrisch voorschrift


Op maandag 8 juni j.l. ging in het riante theater Fortis Circustheater te Scheveningen op de plank een cabarettier optreden van de Surinamer Jorgen Raymann. Met deze comedy zal hij een heel seizoen door het gehele land trekken. Als thema voor zijn hilarisch spektakel koos hij uit de ‘familieband ‘ en belichtte hij tal van issues en perikelen, voortvloeiende uit het hebben van én omgaan met families’ waarvan, zoals de Surinaamse schrijver Edgar Cairo ooit schreef, je ronde buik kon schudden van de grote lach. En de lach van de Surinamer is expressief en extensief in tegenstelling tot die van de enkele Nederlandse aanwezigen in de zaal die gesmoord lachten alsof ze zich onzeker voelden tengevolge van het ontbreken van een notenschrift.

 

Raymann daalde in zijn relaas weg in zijn jeugdperiode en roerde in de vorm van mijmeringen diverse kwesties aan die zich in de familiale sfeer voltrekken. Hij begon met het op de hak nemen van daadwerkelijk genodigde en uitgenodigde gasten die in de vorm van een geforceerde gastvrijheid als even “welkom“ beschouwd dienden te worden. De macht van de Creoolse moeder ( bij Surinaamse Creolen/Afro’s is het meer dan normaal dat de vader na het verwekken van een leger kinderen bij een vrouw, er met een andere van door gaat teneinde er een even groot aantal te realiseren) welke geconsolideerd is in een ongeschreven wet, blijkt even effectief te zijn als de saria binnen de moslimgemeenschap. Als kind heb je een opgelegde underdog positie en dat dien je op dezelfde manier te adoreren en te respecteren als het beeld van Maria.

Hoewel er in de slotscéne toch aan de orde kwam dat je familie beter kunt doorspoelen of ergens onbeheerd ten vondeling kunt leggen bleek als verrassing de moraal van het verhaal toch te zijn dat een solitair leven ook niets voorstelt. Raymann illustreerde dit met een stukje pathos betreffende zijn eigen tante op wie hij in Suriname eigenlijk niet zo gesteld was maar bij wie hij in Rotterdam toch was ingetrokken ondanks het feit dat hij zijn intrek moest nemen in een bergruimte onder de trap terwijl de heer des huizes, een Nederlandse man voor wie die de tante als partner zelfs bereid is geweest haar koloniale onderklanken te verruilen voor een platte, vulgaire Rotterdamse spraak, een rechts extremist bleek te zijn. Verder fladderde Raymann bij het ontwaren van een nicht uit Suriname op haar af die ginds bekend stond als een op Whitney Houston gelijkende schoonheid en op wie alle one-night-stand minnaars in lange rijen stonden te wachten. Bij het naderen van deze nicht gaf zij Raymann kordaat te verstaan dat zij alle familiebanden had verbroken. Raymann zou ook tot de familie behoren.

Tegen het einde van de vertoning begon Raymann uit de doeken te doen de slechte ontvangst welke hij als Afro/Neger op de ontvangstvloer van de mogelijke Hindostaanse schoonfamilie had gekregen. Een groep van deze familie zou bij het ontwaren van diens Negroide porem messen aan het slijpen zijn geslagen terwijl de ouders van diens Hindostaanse vriendin met een komische gebrokenheid, zoals Raymann dat zo trefzeker wist te parodieren hoewel hij er zelf niet tegen kan wanneer blanke Nederlanders hetzelfde met het “oewwij “van de Surinamse Afro’s doen, onmiddellijk hun afkeuring over hun relatie uitspraken. Raymann mag deze kwestie zeer terecht aanroeren hoewel hij er totaal geen rekening mee heeft gehouden dat vele Hindostanen de Creolen de schuld geven van het feit dat zij tengevolge van hun onafhankelijkheidsdrift, waarmee zij Suriname de onafhankelijkheid hebben meegesleurd, hun have en goed verlatend in afvallige rijtjeswoningen in Nederland zijn terecht gekomen en met lede ogen moeten toekijken hoe zij ziektes als hoge bloeddruk, cholesterol, suikerziekte, impotentie, overspelige vrouwen, suà¯cidale dochters, etc, oplopend ten onder gaan. Raymann brengt in zijn satire niet aan de orde dat het vijandbeeld van de Afro’s binnen de volgens hem, besloten, a-liberale Hindostaanse samenleving ook ontstaan is tengevolge van de alomtegenwoordige misdraging van Surinaamse Negers welke vergelijkbaar is met die van Marokkanen in Nederland en met welke groep de Surinaamse Negers zich wonderwel al te graag vereenzelvigen. Zij menen zich indrukwekkend en opzichtig te kijk te kunnen zetten middels beroving, fysieke molestatie, inbraak, verkrachting, werkweigering etc.

Uiteindelijk is de psychologische boodschap van Raymann dat elke familieband uniek is in zijn soort en alleen al daarom de moeite waard is om die behoedzaam te hanteren. Toch is de band tussen ouders , kinderen en kleinkinderen een buitengewoon bijzondere en éxtra betekenisvol. Tegelijkertijd kan dat buitengewone spanning met zich meebrengen, we kiezen onze familieleden nu eenmaal niet zelf uit. Evenmin is het vanzelfsprekend in de boodschap van Raymann dat gedeeld genenmateriaal borg kan staan voor begrip en inleving en voor eensluidende opvattingen over normen en waarden. Sterker nog, geregeld vindt men die aspecten van een relatie buiten de familiekring. Aan de ene kant zijn familieleden ons dus op een unieke manier nabij terwijl zij ons aan de andere kant zeer vreemd kunnen zijn. Juist dat dubbele nodigt vaak uit tot familievetes en -verlatingen.

Als de verschillen duidelijk worden, slaat in eerste instantie de verwarring bij beide partijen toe. Het volgende moment worden we aangesproken op ons inlevingsvermogen. We proberen ons daarmee voor te stellen welk gedrag dat wij vertonen storend is voor de ander en als het mogelijk kunnen we ter wille van de relatie dat gedrag veranderen. Natuurlijk lopen we soms tegen ons onvermogen aan om dat veranderingsproces tot een goed eind te brengen. De ander heeft een soortgelijke grens van vermogen om gedrag om te buigen naar gedrag dat de wij liever zouden zien. Als het vermogen tot verandering blijkt te ontbreken, kunnen we niets anders doen dan het verschil tussen het gedrag dat mogelijk is én het gedrag dat we liever zien, te verdragen. Dat geldt ten opzichte van de ander én ten opzichte van onszelf. Geen eenvoudige klus maar de enige die nodig is om de harmonie in de familiekring, in de samenleving en in de wereld optimaal te houden. De in humor verpakte vertelling van Raymann lijkt levensecht en is hier en daar zelfs gespeend van enige distantie ondanks het feit dat hij zich blijft ingraven in satire en cynisme terwijl de bittere ernst in de vorm van trauma de cabarettier niet bepaald los laat. Het is mij niet duidelijk of een cabarettier het publiek constant aan het lachen moeten zetten maar deze show heeft haar komische kant uitsluitend te danken aan haar zwarte humor terwijl de verhaalcompositie en overdracht te veel weg hebben van een gebroken klacht , geuit op psychiatrisch voorschrift.

Rabin Gangadin

Reacties

      Schrijf een reactie


      Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

      Register New Account
      Wachtwoord opnieuw instellen