Met Stef Blok wil het kabinet forse kritiek op Nederlandse sancties tegengaan


Te aarzelend, te traag. Veel kritiek kreeg het kabinet de afgelopen dagen op de manier waarop Nederland sancties oplegt aan Rusland. Dit weekend werd de roep om stevige coördinatie alleen maar luider, na de wereldwijde afschuw over de beelden van lichamen op straat in de Oekraïense stad Boetsja.

Naar aanleiding van die kritiek besloot het kabinet om een coördinator aan te stellen voor het uitvoeren van de sancties. Die moet zorgen voor afstemming tussen alle betrokken ministeries en „aanspreken en aanjagen”. Maandagmiddag maakte minister Wopke Hoekstra (Buitenlandse Zaken, CDA) bekend dat voormalig minister Stef Blok (VVD) deze rol op zich gaat nemen.

Blok (57) is al jarenlang een vertrouweling van premier Rutte, die wel vaker een beroep op hem deed voor lastige politieke (inval)klussen. Zo werd Blok in maart 2018 minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet-Rutte III na het aftreden van partijgenoot Halbe Zijlstra. In het laatste (demissionaire) regeringsjaar stapte Blok over naar Economische Zaken na het aftreden van Eric Wiebes. In Rutte II begon Blok als minister voor Wonen en Rijksdienst en eindigde hij op Veiligheid & Justitie (na het voortijdig aftreden van Ard van der Steur).

Versnipperde maatregelen

Dat Blok op zo veel Haagse departement de weg kent, komt van pas bij zijn nieuwe taak. De verschillende sanctiemaatregelen tegen Rusland zijn erg versnipperd. Zo loopt het bevriezen van bancaire tegoeden via Financiën, het aan de ketting leggen van luxe jachten via Infrastructuur en Waterstaat en het beslaan van vastgoed via Binnenlandse Zaken.

Waar Blok in het algemeen veel gezag en vertrouwen in Den Haag geniet, zowel bij Kamerleden als bij ambtenaren, reageren oppositiepartijen in de Tweede Kamer sceptisch op de benoeming. JA21 liever iemand anders gezien. „Dit had premier Rutte naar zich toe moeten trekken natuurlijk”, zegt Kamerlid Derk Jan Eppink. „Alles rond Oekraïne is nu chefsache geworden.” GroenLinks-leider Jesse Klaver betwijfelde op Twitter de daadkracht van het kabinet. Naast Blok is er ook een directeur voor een ‘interdepartementale taakgroep’ benoemd, die weer in opdracht van een ‘Rijksbrede stuurgroep’ moet gaan werken.

Afschuw over Boetsja

Tweede Kamerleden spraken afgelopen weekend op Twitter hun afschuw uit over de beelden van de straten van de Oekraïense stad Boetsja bezaaid met lijken van (ogenschijnlijk) burgers. „De Z van het Russische leger staat voor Zwak, Ziekelijk en Zielloos”, schreef VVD-Kamerlid Ruben Brekelmans. „Hartverscheurend”, aldus Gert-Jan Segers (ChristenUnie). Lilianne Ploumen (PvdA) noemde Poetin een oorlogsmisdadiger.

Toch blijven de fracties bij hun standpunt dat de NAVO niet militair moet ingrijpen in Oekraïne, blijkt uit een rondgang. „De kans op verdere escalatie is te groot”, zegt Brekelmans. „Dan krijgen we alleen maar meer gruwelijke beelden te zien.” Don Ceder van de ChristenUnie wijst op datzelfde risico. „We moeten blijven inzetten op het leveren van wapens aan Oekraïne en het uitvoeren van de aan Rusland opgelegde sancties.”

Ook oppositiepartij PvdA is tegen militaire vergelding tegen Rusland, zegt Kamerlid Kati Piri. „Militair ingrijpen zou de oorlog nog groter maken en nóg meer slachtoffers maken. Op alle andere terreinen waar we Rusland kunnen raken moeten we het maximale doen.”

Kamerleden zijn zeer kritisch op de uitvoering van die sancties door het kabinet, bleek afgelopen donderdag tijdens een Tweede Kamerdebat over de Oekraïneoorlog, na de toespraak tot het parlement van president Zelensky. Van sommige sancties hapert de uitvoering. Nederland ligt wat beslagleggingen betreft bijvoorbeeld ver achter op andere Europese landen.

Minister Hoekstra zei bijvoorbeeld dat het lastig is om Russisch kapitaal en vastgoed in Nederland te inventariseren, onder meer vanwege privacywetgeving. De Kamer vond dat het kabinet zich te veel laat afleiden door praktische hindernissen.

Boycot Russisch gas

De huidige sanctiemaatregelen worden nog lang niet effectief uitgevoerd. Toch dringen sommige partijen in de Tweede Kamer aan op méér sancties tegen Rusland. Fracties van PvdA, GroenLinks en Partij voor de Dieren willen bijvoorbeeld dat Nederland stopt met de import van Russisch gas en andere energievoorzieningen. „We moeten niet blijven bijdragen om de oorlog in Oekraïne te verlengen”, zegt PvdA-Kamerlid Piri. Volgens haar levert de aankoop van Russische energie Poetins oorlogskas 600 miljoen euro per dag op.

Volgens de Piri zijn de gruwelijke misdaden in Boetsja „echt wel een game changer in deze oorlog. Plunderingen en verkrachtingen zagen we al eerder, nu is er sprake van executies. Dat vraagt politiek gezien om een sterk antwoord.”

Hoewel een energieboycot bij andere Europese lidstaten lastig ligt moet Nederland volgens de PvdA bereid zijn om een eerste stap te zetten. „Net als bij wapenleveranties kun je niet op anderen wachten. We moeten voorop lopen.”

Dinsdagmiddag stemt de Tweede Kamer over een motie die de Partij voor de Dieren vorige week al indiende om „per direct een boycot af te kondigen voor de invoer van Russische olie, kolen en gas”.

Regeringspartij VVD is daar op tegen. Kamerlid Brekelmans vindt dat „we daar als de EU afspraken over moeten maken”. “Anders is het minder effectief. Wij willen als VVD wel de afhankelijkheid van Russisch gas snel afbouwen.”

Volgens Brekelmans moet er, bijvoorbeeld via de Verenigde Naties, druk worden uitgeoefend op landen die nu „aan de verkeerde kant van de geschiedenis staan” om ook sancties op te leggen aan Rusland. Als voorbeeld noemt hij India. „Als die landen niet meebewegen is het wat ons betreft een optie om ook hen sancties op te leggen, maar ook die zouden in samenspraak met de EU opgelegd moeten worden.”


Lees ook: ‘Nederland is te laks met sancties’



Lees verder op:
https://www.nrc.nl/nieuws/2022/04/04/met-stef-blok-wil-het-kabinet-forse-kritiek-op-nederlandse-sancties-tegengaan-a4107339

Reacties

      Schrijf een reactie


      Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

      Register New Account
      Wachtwoord opnieuw instellen