In India brengen vrouwen als Subadra Bhoyar vaccins naar de meest afgelegen gebieden


Hop. Zonder een moment haar pas in te houden, stapt Subadra Bhoyar (33) over de stukken boomstam die naar de overkant van de kleine stroom leiden. In haar kielzog doet haar collega zijn best de verpleegster bij te benen, de blauwe bak met hun waar voor die dag aan zijn schouder bungelend. Door gaan ze, dieper het oerwoud in, waar in een vaalgeel gebouwtje met blauwe luiken, vrouwen en kinderen op hen wachten.

Bij de gevaren van haar werk staat Bhoyar niet meer stil. De maoïstische rebellen die van deze oerbossen in centraal India de basis maakten voor hun ‘volksoorlog’ benoemt de zorgverleenster als een simpel feit, een onhandigheid zoals de stroom dat is wanneer het regenseizoen aanbreekt en het nu enkeldiepe water tot boven haar middel komt. Je leert er omheen werken, zegt ze. Zoals ze door het water leerde waden.

Bhoyar is met haar amper 1 meter 60 deel van een uitzonderlijk succesverhaal in India’s publieke zorg. Een gratis vaccinatieprogramma dat midden jaren tachtig werd gelanceerd, bereikt inmiddels jaarlijks 55 miljoen zwangere vrouwen en baby’s tot in de verste uithoeken van het land. Polio werd ermee verdreven. En nu moet het India helpen om zijn bijna 1,4 miljard inwoners te beschermen tegen het coronavirus.


Lees ook: Indiase vrijwilligsters in de frontlinie tegen corona én de overheid

Onlangs begon de eerste fase van wat een van ’s werelds grootste vaccinatieprogramma’s wordt. Nog voor het einde van de zomer wil de regering van premier Narendra Modi de eerste 300 miljoen Indiërs een prik tegen corona geven. Het is een prestigeproject waar veel van afhangt. Te meer omdat de twee vaccins die worden gebruikt – een van het Serum Institute of India, de ander van Bharat Biotech – beide een Indiaas product zijn.

„Heel de wereld kijkt naar India”, zei een geëmotioneerde Modi op de dag van de eerste prikken. „We zijn klaar om de mensheid te beschermen.”

Veel superlatieven

De superlatieven zijn ook van toepassing op de logistieke puzzel die nu volgt. Het vaccineren is begonnen in de vooral grotere ziekenhuizen, met zorgverleners als eerste op de lijst. De komende weken en maanden zijn de volgende groepen aan de beurt. De ‘frontliniewerkers’, onder wie agenten en straatvegers. Daarna ouderen en mensen met chronische aandoeningen. Daarvoor zullen de vaccins steeds verder moeten reizen.

„De infrastructuur is er”, zegt Chandrakant Lahariya. De epidemioloog, die eerder namens de Wereldgezondheidsorganisatie betrokken was bij India’s vaccinatiebeleid, wijst op de duizenden koelingspunten die de afgelopen decennia door heel het land zijn opgezet. Dat netwerk is steeds fijnmaziger geworden, met klinieken tot in de meest rurale gebieden die over speciale vriezers beschikken om vaccins op de juiste temperatuur te bewaren.

Dat die niet gebouwd zijn om zóveel vaccins te bewaren, is volgens Lahariya geen groot punt van zorg, omdat het prikken in etappes zal plaatsvinden. Een belangrijkere vraag is of die apparatuur overal even goed werkt. „Zeker in de meer rurale gebieden is stroomuitval een probleem”, zegt de publieke zorgexpert. Een knelpunt is bereikbaarheid. Waar de wegen stoppen en bruggen ontbreken, nemen vrouwen als Subadra Bhoyar het over.

Je hebt afgelegen en dan heb je Abhujmarh. Deze beruchte regio in deelstaat Chhattisgarh is niet zozeer onherbergzaam, als wel onbegaanbaar. Aan de rand, daar waar het asfalt begint, zullen mensen smakelijk vertellen over hoe sinds de tijd van de Britten geen ambtenaar het nog waagde dit deel van centraal India in kaart te brengen.


Lees ook: India’s maoïstische rebellen zijn al een halve eeuw onverslaanbaar

Dat komt niet alleen door de oorspronkelijke bewoners, zogenoemde adivasi’s in wier lokale moedertaal Abhujmarh ‘onbekende heuvels’ betekent.

Gevreesd worden vooral de maoïstische rebellen die zich nu al jaren in deze bossen schuilhouden en in een vrijwel continu gevecht met politietroepen verkeren. Daarbij vielen al vele honderden doden, onder wie onschuldige burgers die in het kruisvuur terechtkwamen.

Omdat iedere poging van de regering hier zelfs maar een weg aan te leggen met geweld wordt geblokkeerd, leunt de regering op Unicef en de sadhu’s (heilige mannen) van de religieuze welzijnsorganisatie Ramakrishna Mission, wier werk in deze regio de maoïsten oogluikend toestaan. Zo bouwden zij in wat de politie ‘de rode zone’ noemt kleine klinieken met zo’n tiental bedden waarin ondervoede kinderen worden verzorgd en vriezers vol vaccins op zonne-energie loeien.

Het vaalgele gebouwtje vult zich met gekrijs. „Rustig maar”, sust de jonge moeder tegen het hoopje dat zich aan haar borst klampt. Boven haar groene masker lachen Bhoyars ogen vrolijk. Het glazen flesje van waaruit ze zojuist enkele druppels tegen polio in zijn mond deed vallen, zet ze terug in het koelelement. Dan pakt ze de spuit voor de volgende ronde. Mazelen-rubella (rode hond). Nog voor de naald het jongetje raakt, begint het gekrijs opnieuw.

Al bijna vijftien jaar bezoekt Bhoyar meerdere dorpen van adivasi’s in deze heuvels, een tocht van zo’n anderhalf uur vanaf haar huis in de veiligere ‘gele zone’. Ja, in het begin was ze bang. Vooral vanwege haar man die als informant voor de politie werkte, wat hem en daarmee háár een doelwit voor de maoïsten maakte. Op Bhoyars verzoek stopte hij daarmee. Nu is alles ok, zegt ze. „De mensen kennen en vertrouwen mij.”

Dusdanig, dat Bhoyar onverstoord kon doorgaan met haar werk toen afgelopen voorjaar het coronavirus uitbrak en zorgverleners elders tijdelijk moesten stoppen met vaccineren omdat dorpelingen geen buitenstaanders meer vertrouwden.

Aarzeling

Toch zal het nog een poos duren voordat een van de coronavaccins de bewoners van Abhujmarh bereikt. Van de 1.350 locaties die hiervoor in Chhattisgarh zijn aangewezen, worden momenteel nog geen honderd gebruikt. „We willen eerst kijken hoe het proces verloopt om te zien waar problemen ontstaan, voordat we verder uitbreiden”, zegt T. S. Singh Deo, de lokale minister van Gezondheid.

Logistiek is daarbij nu niet hun grootste zorg. Wat dat wel is, is te zien in het districtsziekenhuis van Narayanpur, de dichtstbijzijnde stad vanuit Abhujmarh. In het gebouw met zalmroze muren is het prikken al begonnen. Maar halverwege wat dan dag drie is, is de wachtruimte leeg, en in de vaccinatiekamer staren twee verpleegsters voor zich uit. Van de honderd mensen die hier per dag gevaccineerd zouden worden, kwamen er op het hoogtepunt 48 opdagen.

Elders in India is de trend hetzelfde. Softwareproblemen, maar vooral aarzeling over de vaccins dreigt de ambities van de Modi-regering te verstoren. Zo kwam er veel kritiek op de weinig transparante wijze waarop de twee vaccins in december werden goedgekeurd, waarvan één – dat van Bharat Biotech – nog voordat data over de effectiviteit bekend zijn.

„Zo’n gehaast proces doet af aan de geloofwaardigheid”, zegt ook Chhattisgarhs minister van Gezondheid Deo. Zelf vindt hij het „niet ethisch” een vaccin te gebruiken waarvan de laatste onderzoeksfase nog loopt. „Gelukkig hebben we die keuze nog niet hoeven maken”, zegt Deo. De eerste ruim drie miljoen doses die Chhattisgarh vorige maand kreeg toebedeeld, komen van het Serum Institute dat het Oxford-vaccin produceert.


Lees ook: Met grondwet in de hand eisen adivasi’s hun rechten op

Terug in het gele gebouwtje laadt verpleegster Bhoyar haar blauwe bak weer in. Een van de moeders die haar pasgeboren baby deze ochtend had moeten laten vaccineren, is niet komen opdagen. Dat gebeurt wel vaker, zegt ze. Veel adivasi’s vertrouwen nog altijd meer op de dorpssjamaan dan op moderne medicijnen.

Als zij straks een sms ontvangt dat het haar beurt is voor een coronaprik, dan gaat ze mede daarom zeker, zegt Bhoyar. „Ik wil het goede voorbeeld geven.”



Lees verder op:
https://www.nrc.nl/nieuws/2021/02/04/in-india-brengen-vrouwen-als-subadra-bhoyar-vaccins-naar-de-meest-afgelegen-gebieden-a4030444

Reacties

      Schrijf een reactie


      Let op. Het e-mailadres is niet verplicht maar hou er rekening mee dat deze wel gepubliceerd.

      Register New Account
      Wachtwoord opnieuw instellen